Καστελλόριζο, ένα νησί στο απέραντο γαλάζιο

     Η ΑΟΖ (Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη) είναι το δικαίωμα παράκτιου κράτους να εκμεταλλεύεται κατ’ αποκλειστικότητα μία θαλάσσια ζώνη πλάτους μέχρι και 200 μιλίων. Πιο συγκεκριμένα, να εκμεταλλεύεται το υπέδαφος του βυθού, τον βυθό, τα ύδατα (αλιεία) και την επιφάνεια της θάλασσας (ακόμα και με τη δημιουργία τεχνητών νησιών). Από οικονομικής απόψεως, η υφαλοκρηπίδα είναι σε γενικές γραμμές υποσύνολο της ΑΟΖ. Στην πραγματικότητα, η τάση διεθνώς είναι οι δύο αυτές θαλάσσιες ζώνες να οριοθετούνται ταυτοχρόνως και τα όριά τους να ταυτίζονται. Το Δίκαιο της Θάλασσας προβλέπει ρητά ότι νησιά με οικονομική δραστηριότητα έχουν δικαίωμα ΑΟΖ, όπως οι ηπειρωτικές περιοχές. ΑΟΖ έχουν ανακηρύξει σχεδόν 140 παράκτιες χώρες. Μεταξύ αυτών και οι ΗΠΑ, συμπεριλαμβάνοντας βεβαίως και την ΑΟΖ όλων ανεξαιρέτως των νησιών τους (1983).ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

      Βλέποντας το Καστελλόριζο θα δούμε πως το νησί αποτελεί ένα κόμπο που δένει γεωπολιτικά την Ελλάδα με την Κύπρο . Το σύμπλεγμα του Καστελλόριζου εξασφαλίζει την επαφή της ελληνικής με την κυπριακή ΑΟΖ, εξασφαλίζοντας τη δυνατότητα κοινής ελλαδοκυπριακής συνεκμετάλλευσης κοιτασμάτων ορυκτού πλούτου, όπως επίσης και τη δυνατότητα ενεργοποίησης του Ενιαίου Αμυντικού Δόγματος. Οι δύο αυτές παρεμβάλλονται μεταξύ τουρκικής και αιγυπτιακής, γεγονός που περιορίζει σημαντικά την τουρκική ΑΟΖ στην Ανατολική Μεσόγειο. Προς το παρόν, όμως, ελληνική ΑΟΖ δεν υπάρχει, επειδή η Αθήνα δεν την έχει ανακηρύξει. Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, ένα παράκτιο κράτος αποκτάει ΑΟΖ με μονομερή δήλωση ανακήρυξης. Στη συνέχεια, συνάπτει συμφωνίες οριοθέτησης με τα γειτονικά κράτη. Εάν δεν καταστεί δυνατή η συμφωνία οριοθέτησης, ο τρόπος με τον οποίο οι γειτονικές χώρες λύνουν τη διαφορά τους είναι με παραπομπή στο Διεθνές Δικαστήριο.

Το Καστελλόριζο είναι οι νέες Θερμοπύλες 
του Νίκου Λυγερού

      Για όσους δεν το συνειδητοποιούν ακόμα, το Καστελλόριζο είναι χώρος μιας μάχης όχι μόνο από μόνο του, αλλά ολόκληρη η περιοχή, ειδικά αυτή που ανήκει στον ελληνικό χώρο, δηλαδή η δυτική του πλευρά, λόγω της Συνθήκης Παρισίων του 1947. Στην πραγματικότητα, το θέμα της ΑΟΖ θα ασκήσει de facto μια πίεση σε αυτήν την περιοχή και θα πρέπει να επιλέξουμε αν αυτός ο χώρος θα είναι ανάλογος του Μαραθώνα ή των Θερμοπυλών. Αυτή η πρόσβαση στην επιλογή είναι πρόβλημα βούλησης και βέβαια πρωτοβουλίας εκ μέρους μας. Σε κάθε περίπτωση τα τοποστρατηγικά δεδομένα υπάρχουν, το πλαίσιο γεωστρατηγικής υπάρχει. Όλος ο προβληματισμός είναι η προετοιμασία μας. Αλλιώς θα επαναλάβουμε το λάθος της Συνθήκης Σεβρών του 1920, η οποία μετατράπηκε τελικά σε Συνθήκη Λωζάνης του 1923, η οποία μέσω του προσχήματος των Στενών, καθόρισε την μοίρα της Ίμβρου και της Τενέδου, δίχως να δοθεί σημασία στα συγκεκριμένα νησιά. Η περίπτωση του Καστελόριζου είναι ακόμη πιο σημαντική, διότι επιτρέπει με λανθασμένους χειρισμούς την επαφή μεταξύ Τουρκίας και Αιγύπτου, και μηδενίζει ταυτόχρονα το Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα. Το να δίνουμε έμφαση μόνο στο νησί, δίχως να εξετάζουμε τις επιπτώσεις των πιέσεων πάνω στην συγκεκριμένη περιοχή και να μην προσπαθούμε να καταλάβουμε τα τοποστρατηγικά δεδομένα θεωρώντας ότι δεν προσθέτουν τίποτα στις γνώσεις στις οποίες οφείλουμε τη σημερινή κατάσταση είναι δείγμα αδράνειας. Ενώ στο Καστελλόριζο χρειαζόμαστε όλα τα νοητικά σχήματα της υψηλής στρατηγικής κι όχι μόνο της τακτικής.

Οι άνθρωποι του Καστελλόριζου


      Το Καστελλόριζο δεν είναι μόνο ένα νησί. Οι κάτοικοι του δεν είναι ούτε άγνωστοι , ούτε αγνοούμενοι, όπως πιστεύουν μερικοί ειδικοί που είναι έτοιμοι να τους θυσιάσουν για να λύσουν με εύκολο τρόπο προβλήματα διαπραγματεύσεων. Δεν έχουν συνειδητοποιήσει ότι η Ελλάδα δεν λειτούργησε ποτέ με αυτόν τον τρόπο με τους δικούς της. Δεν είναι η Ελλάδα που θυσιάζει τους ανθρώπους της , αλλά αυτοί που συνειδητά θυσιάζονται γι' αυτήν, διότι ξέρουν ότι είναι ο μοναδικός τρόπος που υπάρχει για να μην πεθάνει. Το Καστελλόριζο, αν είναι ακόμα ζωντανό, είναι μόνο και μόνο διότι οι άνθρωποί μας το κρατούν ζωντανό με την παρουσία τους. Πάντα δίναμε, δίνουμε και θα δίνουμε σημασία στους ανθρώπους μας, διότι είναι οι μόνοι ικανοί ν' αντέξουν μέσα στον χρόνο την κυριαρχία του χώρου. Αν ο λαός έχει τόσο μεγάλη ιστορία, είναι επειδή ζει με την ιστορία λόγω του χρόνου. Κατά συνέπεια, δεν πρέπει να επικεντρωθούμε μόνο στο χώρο και στο νησί, αλλά περισσότερο ακόμα στους ανθρώπους. Κι αν μερικοί πιστεύουν ότι είναι για συναισθηματικούς λόγους και μόνο, λες κι αυτό να είναι αρνητικό, αρκεί να εξετάσουν τη διαφορά που υπάρχει μεταξύ υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης όσον αφορά στο θέμα της οικονομικής δραστηριότητας. Επιπλέον, αν εξετάσουμε το παράδειγμα των Θερμοπυλών δεν είναι η Ελλάδα που τις βοήθησε, αλλά αυτές που βοήθησαν την Ελλάδα λόγω των ανθρώπων που αντιστάθηκαν. Το Καστελλόριζο δεν είναι ένα θέμα εξωτερικής πολιτικής είναι πρώτα από όλα ανθρώπινο. Αν δηλώνει παρουσία μέσα στο χρόνο δεν είναι τυχαίο και οφείλεται στους ανθρώπους που το πόνεσαν. Δεν πρέπει να φοβόμαστε τα τερτίπια και τα διπλωματικά τεχνάσματα των γειτόνων, η ουσία είναι άλλη και δεν αφορά το Αιγαίο ή τη Μεσόγειο, πράγμα το οποίο λύνεται παρεμπιπτόντως με τις διεθνείς συμβάσεις και τις συνθήκες, αλλά ο ελληνισμός και το Ευρωπαϊκό πλαίσιο. Το Καστελλόριζο με την ιστορία του ανήκει στο πρώτο και με τη δράση του ανήκει στο δεύτερο. Το Καστελλόριζο δεν είναι απλώς ένα σύμβολο, αλλά ένα σημείο αναφοράς της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της δικής μας.

Ο Ν. Λυγερός στο ραδιοφωνικό σταθμό της Ι.Μ.Σύρου

      Στη συνέντευξη που παραχώρησε ο κ. Λυγερός στο ραδιοφωνικό σταθμό της Ι.Μ. Σύρου μεταξύ άλλων σχολίασε: <<Το σημαντικό σημείο γεωστρατηγικά για το Καστελλόριζο είναι ότι , είναι το μόνο που επιτρέπει την ουσιαστική ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Για να καταλάβετε, δίπλα από το Καστελλόριζο έχουμε ένα τετραπλό σημείο επαφής , δηλ. τα FIR Αθηνών, Λευκωσίας, Αγκυρας και Κωνσταντινούπολης τα οποία συμπίπτουν σ΄ αυτό το σημείο, άρα ξέρουμε ότι ήδη για τον εναέριο έλεγχο είναι σημαντικό . Επιπλέον , όσον αφορά την ΑΟΖ , έχουμε δύο σημεία , δεξιά και αριστερά από το Καστελλόριζο ,αυτό που είναι δεξιά επιτρέπει την επαφή με την ΑΟΖ της Κύπρου. Αρα εμπλέκονται πολλά πράγματα σ΄ αυτό το σημείο και γι΄ αυτό θα ήταν καλό να συνειδητοποιήσουν όλοι οι Ελληνες ότι , στις διαπραγμτεύσεις που γίνονται τώρα από την Τουρκία με την Αίγυπτο , θεωρούν ότι το Καστελλόριζο δεν έχει ΑΟΖ.....

     Eίναι πολύ σημαντικό να καταλάβουμε ότι ένα τοπικό στοιχείο που φαίνεται έντεχνα περιθωριακό , όταν είναι πάνω σ΄ ένα κρίσιμο χώρο αποκτά γεωστρατηγικές ικανότητες και κατά συνέπεια αποτελεί μετά στόχο για ανθρώπους που θα ήθελαν να διεκδικήσουν διάφορα πράγματα. Το Καστελλόριζο είναι ένα κρίσιμο σημείο για το λεγόμενο Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα, αν θέλουμε να το υποστηρίζουμε έμπρακτα, πρέπει να σταθεροποιήσουμε την παρουσία μας, όχι με μια ελλαδική προσέγγιση, αλλά με την ευρωπαϊκή...

13-14 Αυγούστου , Ημερίδα στο Καστελλόριζο

      Για την προγραμματισμένη ημερίδα στις 13 και 14 Αυγούστου , η οποία διοργανώνεται υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Ν.Αιγαίου αλλά και στη διαπίστωσή μας ότι οι άνθρωποι στο Καστελόριζο ζουν μια ΄΄ανάσα΄΄ από την Τουρκία, ο κ. Λυγερός μας είπε << Πολύ μικρή ανάσα. Νομίζω ότι όταν βρίσκεσαι τόσο κοντά κάθε βήμα σου είναι σημαντικό και βλέπεις διαφορετικά τα πράγματα. Γι΄ αυτό θέλαμε αυτή η ημερίδα να γίνει στο Καστελλόριζο Οπως καταλαβαίνεις θα ήταν πιο εύκολο να γίνει μια ανάλογη ημερίδα στην Αθήνα ή στη Θεσσαλονίκη γιατί θα ήταν πιο εύκολο να ερχότανε κόσμος. Εμείς δε θέλαμε τόσο πολύ τον κόσμο ως μάζα αλλά ως ποιότητα , για να καταλάβουν όλοι πόση σημασία έχει να βρεθούν σ΄αυτό το χώρο, εκείνη τη στιγμή , με τους ανθρώπους, έτσι ώστε να δείξουμε το παρόν , όχι σ΄ ένα χώρο που είναι προβληματικός αλλά ένα χώρο που μας προβληματίζει και που πρέπει να προστατεύσουμε , γιατί υπάρχουν διεκδικήσεις ,υπάρχουν αμφισβητήσεις ...Αν δεν αισθανθούν οι κάτοικοι ότι και εμείς τους πονάμε και τους σκεφτόμαστε όχι απλώς παθητικά αλλά θέλουμε να έχουμε και μια κοινή δράση και να βρισκόμαστε κοντά τους , τότε μπορούμε να φανταστούμε πως είναι το ηθικό τους...>>

Ο Νίκος Λυγερός είναι στρατηγικός σύμβουλος και καθηγητής γεωστρατηγικής στην Αστυνομική Ακαδημία, στη Σχολή Εθνικής Ασφάλειας και στη Σχολή Εθνικής Άμυνας της Ελλάδος. Θα βρίσκεται στη Σύρο στις 30 Ιουλίου , ως ομιλητής ,στην εκδήλωση που διοργανώνει ο Σύλλογος Βορειοελλαδιτών Σύρου. 

Με τους ερημίτες των Ελληνικών Ακτών

ΠΦΑ ΛΥΚΟΥΔΗΣ

Για κάθε ναυτικό, ΄΄φάρος΄΄ σημαίνει ελπίδα, αισιοδοξία και ασφάλεια της ρότας του.

      Η ονομασία των φάρων συνδέεται άμεσα με τον πύργο που έκτισε στο Αιγυπτιακό νησί Φάρος, στα ανατολικά της εισόδου του λιμανιού της Αλεξάνδρειας, ο μεγάλος Αρχιτέκτονας των Ελληνιστικών χρόνων Σώστρατος. Ο πύργος κτίστηκε στις αρχές του 3ου π.Χ. αιώνα και κατέρρευσε από σεισμό τον 8ο μ. Χ. αιώνα. Από το όνομα αυτού του νησιού της Αιγύπτου πήραν την ονομασία τους όλοι οι πυρσοφόροι πύργοι, οι οποίοι χρησίμευαν για την επισήμανση της πορείας των πλοίων εκτοπίζοντας κάθε άλλη γνωστή μέχρι τότε ονομασία.

      Η ακριβής χρονολογία κατασκευής του πρώτου Ελληνικού φάρου δεν μας είναι γνωστή. Το Ελληνικό Έθνος κάτω από τον Τουρκικό ζυγό, δεν μπορούσε να ενδιαφερθεί για το φωτισμό των ακτών του και επομένως σ΄αυτό το διάστημα επικρατούσε σκοτάδι σ΄όλα τα πολυδαίδαλα παράλια της Πελοποννήσου και του Αιγαίου. Ο πρώτος φανός του νεοσύστατου Ελληνικού κράτους άναψε το 1829 στο στόμιο του λιμανιού της Αίγινας, όταν ο Καποδίστριας ανακήρυξε την Αίγινα σαν Πρωτεύουσα της Ελληνικής Πολιτείας. Από το 1848 μέχρι το 1856 με την μέριμνα του Κράτους λειτουργούσαν ένας Φάρος στην νησίδα Γαϊδουροννήσι της Σύρου, δύο φανοί στον Πειραιά, ένας στην Αίγινα και ένας στην Κέα. Το φαρικό δίκτυο της χώρας μας θεωρείται από τα μεγαλύτερα και πιο οργανωμένα στον κόσμο. Αυτό αποτελείται από 1309 φάρους, φανούς και φωτοσημαντήρες εκ των οποίων οι 57 είναι επιτηρούμενοι, ενώ οι 6 είναι μόνιμα επανδρωμένοι.

Παραδοσιακοί Φάροι της Ελλάδας

Φάρος Διδύμη ή Γαιδουρονήσι Σύρος

      Στο φαρικό δίκτυο ανήκουν 120 πέτρινοι παραδοσιακοί φάροι. Η κατασκευή των 120 παραδοσιακών πέτρινων φάρων χρονολογείται μετά την επανάσταση του 1821. Οι εν λόγω φάροι ήταν κατασκευασμένοι κατά τέτοιο τρόπο ώστε, πέραν της φωτιστικής πηγής, διέθεταν και ανάλογες ενδιαιτήσεις για την διαμονή Φαροφύλακα καθώς και αποθηκευτικούς χώρους, αφού λειτουργούσαν με πετρέλαιο. Το τέλος του Β' Παγκόσμιου Πολέμου είχαν διασωθεί μόλις δεκαεννιά (19) επιτηρούμενοι πέτρινοι φάροι.

         

     Η Υπηρεσία Φάρων έκανε προσπάθειες για την εξεύρεση πόρων ώστε να συντηρηθούν οι φάροι αυτοί, που αποτελούν μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς και ναυτικής παράδοσης. Έτσι το 1994 το ΓΕΝ αποφάσισε την σταδιακή διάθεση του ποσού των τετρακοσίων εκατομμυρίων (400.000.000) δρχ. ώστε να αρχίσει η αναπαλαίωση των κτιρίων των φάρων (Σπέτσες, Βρυσάκι Λαυρίου, Μελαγκάβι Κορινθιακού, Ψαρομύτα Ερατεινής, Οθωνοί Κέρκυρας, Πρασονήσι Ρόδου, Υψηλή Καστελόριζου, Πασσάς Οινουσών, Φάσσα Άνδρου, Λιθάρι Σκύρου, Ακρωτήρι Σαντορίνης, Σουσάκι Αργοσαρωνικού). Επιπρόσθετα, σε συνεργασία με το ΓΕΝ, εξετάζονται περιπτώσεις, που φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης υποβάλλουν αιτήματα για επισκευή και αναπαλαίωση παλαιών κτιρίων φάρων και τους οποίους η Υ.Φάρων λόγω έλλειψης πιστώσεων δεν μπορεί να συντηρήσει (Φανάρι Ίου, κλπ), όπου ενεκρίθη η αναπαλαίωση με την προϋπόθεση η μελέτη να έχει τη σύμφωνη γνώμη της Εφορείας Νεωτέρων Μνημείων Κυκλάδων.

     Στη 10η Σύνοδο των μελών του Διεθνούς Οργανισμού Φαρικών Αρχών (IALA) που πραγματοποιήθηκε στις Σπέτσες με θέμα ΄΄Διατήρηση Φάρων, βοηθημάτων ναυσιπλοΐας και συναφών μηχανημάτων ιστορικού ενδιαφέροντος΄΄ την οποία διοργάνωσε το Π.Ν. δια της Υ.Φάρων και συμμετείχαν 27 σύνεδροι από 14 Χώρες, συναποφασίστηκε ότι οι παραδοσιακοί φάροι της Γης, ως Ιστορική Κληρονομιά Αρχιτεκτονικής και Βιομηχανικής Τέχνης, θα πρέπει να διατηρηθούν, αναδειχθούν και προβληθούν στο ευρύ κοινό για να καταστεί Παγκοσμίως γνωστή η σημασία και ο ρόλος τους στη ναυσιπλοΐα των παλαιοτέρων χρόνων.

Ο Φάρος Διδύμη (Γαιδουρονήσι) της Σύρου

      Ο φάρος Διδύμη πρωτολειτούργησε το 1834 και κατασκευάστηκε από την Γαλλική εταιρεία φάρων. Το ύψος του κυλινδρικού του πύργου είναι 29 μέτρα και τό εστιακό του ύψος είναι 68 μέτρα. Θεμελιώθηκε την 25η Ιανουαρίου 1834, για το πρώτο έτος της βασιλείας του Όθωνα, με βασιλική δαπάνη κι είναι έργο του Βαυαρού αρχιτέκτονα Γιόχαν Ερλάχερ. Εντάχθηκε στο Ελληνικό φαρικό δίκτυο μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους το 1912-13. Μέρος του φάρου καταστράφηκε κατά τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο. Το 1948 επισκευάστηκε και από τότε λειτουργεί εκπέμποντας 1 λευκό φωτισμό κάθε 2 λεπτά. Είναι ο πιό παλιός και ταυτόχρονα ψηλότερος φάρος του Ελληνικού φαρικού δικτύου.

      Με αφορμή ενός πρωτότυπου ρεπορτάζ , το οποίο δημοσιεύθηκε στη ΒΡΑΔΥΝΗ το 1940 και ανατυπώθηκε από την Υπηρεσία Ιστορίας του Πολεμικού Ναυτικού το 2009, θ΄ακολουθήσουμε το ταξίδι του φαρόπλοιου ''ΩΡΙΩΝ'' , το οποίο απέπλευσε από τον Πειραιά με σκοπό τον ανεφοδιασμό των φάρων Κρήτης και Κυκλάδων . Το ταξίδι εκείνο κράτησε έναν ολόκληρο μήνα, γεμάτο περιπέτειες και κινδύνους. Ο ''Ωρίων'' ταξιδεύοντας από ακρωτήρι σε ακρωτήρι και από τον πιο μικρό όρμο έως τα λιμάνια των μεγάλων νησιών μας έφθασε στη Σύρο. Ας αφήσουμε όμως το ναυτικό Λ.Πετρομανιάτη να μας ταξιδέψει στον κόσμο των ερημιτών....

....<<Τα ξημερώματα καβατζάραμε τη Σύρα. Το νησί αυτό , στα παλιά χρόνια , ήτανε το πιο πλούσιο απ΄ όλα του Αιγαίου. Σ΄αυτό βασίλευε ο Κτησίας , πατέρας του Σωβόου Ευμαίου, ο οποίος ήτανε υπηρέτης του Οδυσσέως.Αυτό είναι ακόμη η πατρίδα του Φερεκύδη, δασκάλου του Σαμίου φιλοσόφου Πυθαγόρα, σώζεται δε ακόμη και σήμερα μια σπηλιά του που λέγεται <<Σπηλιά του Φερεκύδου>>. Στο λιμάνι της πρωτεύουσας του νησιού αυτού, που ήτανε αφιερωμένη στον Ερμή, τον προστάτη του εμπορίου , εξ ου και σήμερα επεκράτησε και λέγεται Ερμούπολις, αγκυροβολήσαμε προς το μεσημέρι. Ο Λιμενάρχης , ένας εξαιρετικός άνθρωπος , ανέβηκε αμέσως επάνω για να κάνει επίσκεψη και να συνεννοηθεί με τον καπετάν Θανάση για το κάρβουνο. Ευτυχώς είχε έλθει τηλεγραφική διαταγή και συνάμα ανώτερος αξιωματικός των φάρων για να παραστεί στη δημοπρασία που θα γινότανε , όπως αποφασίστηκε αμέσως.

      Ολο το απόγευμα επέρασε με μια γενική τακτοποίηση των πραγμάτων του πλοίου, και προς το βράδυ για πρώτη φορά από τον απόπλου από τον Πειραιά, δόθηκε άδεια εξόδου στους μισούς άνδρες του πληρώματος.Τα παιδιά , που είχανε είκοσι σχεδόν ημέρες μέσα στο πλοίο, βρήκανε την ευκαιρία να το ρίξουνε λίγο έξω και να ξεσκάσουν. Στις δέκα τη νύχτα βγήκε μια μικρή περίπολος και τους μάζεψε, γιατί μόνοι τους ήταν αδύνατο να γυρίσουν, αφού δε βλέπανε....τη μύτη τους από το μεθύσι. Αυτή η σκηνή εννοείται είναι τόσο συνηθισμένη στα λιμάνια , ώστε ούτε και την περιέργεια των αραιών διαβατών της παραλίας προσείλκυε.   Ολόκληρη η επομένη ημέρα πέρασε με τη φόρτωση των καρβούνων και το γέμισμα με πόσιμο νερό των δεξαμενών, τα ξημερώματα δε της τρίτης ημέρας από του κατάπλου στη Σύρα, σαλπάραμε και πάλι για τη συνέχιση του ταξιδιού μας.

      Φεύγοντας από την πρωτεύσουσα της Σύρας, την Ερμούπολη, κρατήσαμε ανοικτά του μικρού νησιού Γάιδαρος ,που μπορεί να πει κανείς ότι κάποιος άγιος που αγαπούσε τους ναυτιλομένους το έρριξε εκεί , στη μέση ακριβώς της εισόδου του λιμανιού , για να τοποθετηθεθεί φάρος τόσο χρήσιμος, για ν΄αποφεύγονται ναυάγια που γινότανε συχνά τους παλαιότερους καιρούς. Ο πύργος, πάνω στον οποίο είναι τοποθετημένος ο φάρος του νησιού αυτού, έχει τριάντα μέτρα ύψος, είναι δηλαδή ο πιο ψηλός από όλους τους άλλους, το δε μηχάνημά του ήτανε το πρώτο περιστροφικό που τοποθετήθηκε από το Ελληνικό Κράτος. Αυτό αντικαταστάθηκε το 1861 με άλλο συγχρονισμένο, το οποίο λειτουργεί ακόμη και σήμερα.

      Το Μάρτιο του 1899 βρεθήκανε κοντά στο Γάιδαρο, πλέοντα με ανοιχτά όλα τα πανιά τους, τα πολεμικά μας Πηνειός, Ευρώτας, Αχελώος και Αλφειός, όταν αιφνιδίως κατελήφθησαν από λαίλαπα , η οποία διέκοψε και τη λειτουργία του φάρου. Ο φαροφύλακας Α. Μπάμπαλος, παλαιός εμποροπλοίαρχος, που είχε δει από νωρίς τα πολεμικά , όταν έσβησε ο φάρος κατάλαβε τον κίνδυνο που διέτρεχαν και άναψε στον εξώστη του φάρου στουπιά ποτισμένα μέσα σε πετρέλαιο.Επί δύο ώρες μέσα στο πανδαιμόνιο της τρικυμίας έμεινε εκεί αγωνιζόμενος για να υπάρχει έστω και λίγο φως ώστε να μπορούνε από τα πολεμικά να υπολογίζουν την απόσταση που τους χώριζε από τη ξηρά. Χάρις στην αυτοθυσία του ερημίτη αυτού , τα πλοία κατώρθωσαν να προσεγγίσουν και αγκυροβολίσανε σε μικρό όρμο του νησιού.

Η Σύρος και το μαύρο χαβιάρι!!!

      Φεύγοντας από το νησί Γάιδαρος και προς το μεσημέρι της ίδιας ημέρας , πιάσαμε στο Λανάδο. Αυτό είναι υπόλειμα της καταποντισθείσας Αιγηίδος Ηπείρου και βρίσκεται στη μέση της Δήλου και της Νότιας πλευράς της Σύρου, πάνω στη διεθνή γραμμή Μαλέα-Σμύρνης. Το νησάκι αυτό , πριν τοποθετηθεί ο σημερινός εν λειτουργία φάρος, το αποφεύγανε οι ναυτικοί και φοβόντουσαν να περάσουν κοντά, γιατί είναι πολύ μικρό και τη νύχτα δε διακρίνεται, όταν μάλιστα είναι χειμώνας και έχει θάλασσα.

         

    Το 1887 πάνω σ΄ αυτό έπεσε και κομματιάστηκε το Ρωσσικό καράβι Τσαρίτσα , φορτωμένο με μαύρο χαβιάρι. Ο αντιπρόσωπος της ασφαλιστικής εταιρείας στην οποία είχε ασφαλιστεί το πολύτιμο φορτίο, το έβγαλε και το πούλησε στους Ερμουπολίτες εμπόρους Βίνιον, Μούγιαν και Ποσειδώνα. Αυτοί ανέλαβαν την υποχρέωση να το καταναλώσουν μόνο στη Σύρα και να μη το βγάλουνε σε άλλες αγορές της Ελλάδας για να μην πέσει η τιμή του. Ετσι οι κάτοικοι του νησιού επί δύο ολόκληρα χρόνια τρώγανε μαύρο χαβιάρι προς 55 δρχ. την οκά...>>

Ο Ναύαρχος Στυλιανός Λυκούδης

      Ενας Ερμουπολίτης , ο ναύαρχος του Πολεμικού Ναυτικού και ακαδημαικός Στυλιανός Λυκούδης, γιος του νομικού και λογοτέχνη Εμμανουήλ Λυκούδη και της Δήμητρας Μπλατσή , υπήρξε ο θεμελιωτής του φαρικού δικτύου στον ελλαδικό χώρο . Προς τιμήν του αείμνηστου Σ. Λυκούδη , το Πολεμικό Ναυτικό έδωσε το όνομά του σ΄ ένα από τα πλοία των φαρικών αποστολών . Από τις αρχές του 20ού αιώνα, «έκανε να μοιάζει το Αιγαίο μας σαν ένας τεράστιος πολυέλαιος! Οταν τα σκοτάδια κατεβαίνουν στα πέλαγα και τα κύματα μουνταίνουν, τότε στις στεριές, τις ξέρες, τους κάβους, τα επικίνδυνα περάσματα ανοίγουν κάτι φωτεινά μάτια. Οχι για να δουν, αλλά για να τα δούνε. Είναι οι φάροι, οι προστάτες και οι σύντροφοι των βασανισμένων ναυτικών». (Αντιναύαρχος ε.α. Ξενοφών Μαυρογιάννης Π.Ν., πρώην πρόεδρος της Ελληνικής Θαλάσσιας Ενωσης).

http://www.faroi.com/gr/gaiduronisi_gr.htm

Οι φωτιές του Αι-γιάννη του Κλήδονα

     Πήγαινε στα δημοτικά τραγούδια, στη δημοτική τέχνη και στη χωριάτικη και λαϊκή ζωή, για να βρεις τη γλώσσα σου και τη ψυχή σου και μ’ αυτά τα εφόδια αν έχεις ορμή μέσα σου και φύσημα θα πλάσεις ό,τι θέλεις, παράδοση και πολιτισμό και αλήθεια και φιλοσοφία.

                                                                                                                            Ίων Δραγούμης

Το έθιμο του Κλήδονα

"Ανάβουνε φωτιές στις γειτονιές
του Αη-Γιάννη, αχ, πόσα ξέρεις και μου λες
Αχ, πόσα ξέρεις και μου λες που 'χουν πεθάνει"
(Μ. Ελευθερίου )

Η Αννα του Κλήδονα του Διαμαντή Αξιώτη (βιβλίο Β΄γυμνασίου)

      Ο λαός μας τιμά τα γενέθλια του Ιωάννου του Προδρόμου στις 24 Ιουνίου, μέρα που είναι πολύ κοντά στις 21 Ιουνίου, τότε που γίνονται οι θερινές τροπές του ήλιου, γι’ αυτό και ο Αϊ-Γιάννης έχει πάρει πολλά ονόματα: Αϊ-Γιάννης Κλήδονας ή Λαμπαδιάρης ή Λαμπαδιστής ή Λαμπροφόρος ή Φανιστής ή Λιοτρόπης ή Ριζικάρης ή Ριγανάς. Επίσης λέγεται και Βλαστολόγος, Μελάς (για το μέλι) και Απαρνιαστής (από τους ορνιούς για τα σύκα).

      Χαρακτηριστικό του εορτασμού στις 23-24 Ιουνίου είναι οι φωτιές, πανάρχαιο έθιμο, που οι ρίζες του χάνονται στα βάθη των αιώνων, «έθος αρχαίον», όπως τονίζει ο Φαίδων Κουκουλές. Το έθιμο του Κλήδονα είναι μια λατρευτική συνήθεια, λαμπρό κατάλοιπο του λαϊκού πολιτισμού μας. Στη λαϊκή λατρεία τα έθιμα επανέρχονται κάθε χρόνο σε ορισμένες εποχές κι ο Κλήδονας συνδέεται με το θερινό ηλιοστάσιο, το γύρισμα αυτό του χρόνου, που οι αρχαίοι λαοί το θεωρούσαν πάντα σημαντικό και επικίνδυνο για τη ζωή τους. Έτσι ζητούσαν να προφυλαχτούν απ’ αυτό με μαγικούς τρόπους, να το κάνουν ακίνδυνο, κι ακόμα το έβλεπαν σαν μια ευκαιρία να γνωρίσουν την τύχη τους. Το όνομά του το πήρε απ' την αρχαία ελληνική λέξη κληδών - κλήδονος, που θα πει φωνή, φήμη, οιωνός και από το ομηρικό ρήμα "κλέω" ή καλέω - καλώ,που θα πει φωνάζω, φημίζω, λέω κάτι προφητικό. Τη λέξη αυτή, τη συναντάμε σ' όλους τους αρχαίους Ελληνες συγγραφείς, Ομηρο, Ησίοδο, Ηρόδοτο, Αισχύλο, Σοφοκλή. Το έθιμο του Κλήδονα αρχίζει από την κλασική αρχαιότητα, φτάνει στο Μεσαίωνα, περνάει στο Βυζάντιο στους σκοτεινούς αιώνες της τουρκικής κυριαρχίας, φτάνει ως τον Α Παγκόσμιο Πόλεμο και χάνεται μέσα στα συντρίμμια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Πρώτος το έθιμο το αναφέρει στη βυζαντινή εποχή ο Μιχαήλ Ψελλός στο βιβλίο του "Τινά Περί Δαιμόνων Δοξάζουσιν Ελληνες".( Μ.Ψελλός Βυζαντινός λόγιος, ιστορικός, φιλόσοφος, πολιτικός και διπλωμάτης με επιβλητικό διαδακτικό και συγγραφικό έργο σε όλους τους κλάδους των γραμμάτων και των επιστημών) . Εκείνος που περιγράφει λεπτομερέστατα το πώς γιορτάζανε τον Κλήδονα στη βυζαντινή εποχή, είναι ο Πατριάρχης Αντιοχείας Θόδωρος Βαλσαμών κατά το δεύτερο μισό του 12ου αιώνα και επιφανής νομικός της εποχής. Παραθέτει περιγραφή του εθίμου το οποίο προσομοιάζει με βακχική τελετή συνδεδεμένη με τον Σατανά και για αυτό το λόγο καταδικαστέο. Επίσης αυτοκράτορες της πρωτοβυζαντινής εποχής εξέδωσαν διατάγματα με τα οποία απαγόρευαν το άναμμα φωτιών στα σταυροδρόμια κατά το Θερινό Ηλιοστάσιο . Βλέπουμε ότι από τα πανάρχαια χρόνια κι ως τα σήμερα, η επιθυμία και η περιέργεια των ανθρώπων ήταν να ρίξουν μια ματιά στα μελλούμενα, για να μπορέσουν να ιδούν και να γνωρίσουν τα γραμμένα της μοίρας τους.

Κάθε τόπος και τα έθιμά του

O Κλήδονας στη Μύκονο (ελλείψει φωτο από Σύρο)  

     *Στη Σύρο ο κλήδονας ήταν από τα πιο προσφιλή έθιμα που πραγματοποιούταν ανήμερα του Aη Γιάννη στις 24 Ιουνίου. Όπως είναι γνωστό, ο Άγιος καλείται «Πρόδρομος» γιατί προετοίμαζε το λαό να υποδεχτεί το Σωτήρα, «Βαπτιστής» γιατί βάπτισε το Χριστό και «Αποκεφαλισθείς» γιατί εκτελέστηκε με αποκεφαλισμό. Οι Συριανοί τον αποκαλούν «Κοψοκέφαλο». Την παραμονή της εορτής κορίτσια με πήλινα βάζα πήγαιναν σε φιλικά σπίτια κι έπαιρναν το αμίλητο νερό. Ονομάζονταν αμίλητο γιατί τα κορίτσια το ζήταγαν χωρίς να μιλήσουν καθόλου. Μετά έπαιρναν βόλτα τα σπίτια της γειτονίας κι ο καθένας έριχνε στο βάζο από ένα σημάδι π.χ. ένα κουμπί, ένα καρφί, ένα σουγιά κ.τ.λ. Το άλλο βράδυ συγκεντρώνονταν όλοι κάπου κι ένας, ο βγάλτης, τραβούσε από το νερό ένα αντικείμενο και λεγόταν ένα τετράστιχο που ανήκε σε αυτόν που ανήκε το ρίξιμο. Τα τετράστιχα μπορεί να ήταν ερωτικά, χιουμοριστικά, σατιρικά και πικάντικα, όπως λόγου χάρη το παρακάτω:


Έχω τραγούδια να σας πω, ένα κουβά γιομάτο
και ξεπατώθηκε ο κουβάς και 'πεσαν όλα κάτω

Για τον κακόλογο λεγόταν το εξής τετράστιχο:
Της μαύρης κότας τα φτερά στη γη να τιναχτούνε
και της κακιάς γειτόνισσας τα μάτια να της βγούνε

     Ο Αη Γιάννης επίσης αποκαλείται «Φανιστής» από το «φανός». Ανήμερα του Αη Γιάννη του Φανιστή οι κάτοικοι μαζεύουν τα γνωστά σε όλους μαγιάτικα στεφάνια ανάβουν φωτιές στις γειτονιές και τα ρίχνουν εκεί. Μετά παιδιά και μεγάλοι πηδούν πάνω από τη φωτιά ένας ένας.

*ΑΠΟΨΗ 4ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΥΡΟΥ(συλλογική εργασία) Ηθη και έθιμα της Σύρου

Αι Γιάννης ο Κακανάς ο Κλήδονας*


       Με το δρόμο της προσφυγιάς οι πρόγονοί μας έφεραν μαζί τους και τα ήθη και έθιμά τους. Στη Νέα Τρίγλια* Χαλκιδικής γιορτάζουν τον Κλήδονα όπως τότε.
      ΄΄Στις 24 Ιουνίου είναι η γιορτή του Αγίου Ιωάννου για τους Τριγλιανούς, όμως είναι του Αη Γιάννη του Κακανά. Πήρε το όνομα από τις μεγάλες (κακάνες) φωτιές που άναβαν αποσπερίς. Ήταν θεαματικότατες. Κάθε μαχαλάς άναβε τη δική του κανάνα, όσο πιο μεγάλη μπορούσαν. Πηδούσαν μικροί και μεγάλοι, γέροι και παιδιά κουτουρντίζανε. -΄΄Μαρή Κατίγκω , μαρή Θυμιώ, μη πηδήτε να μη κατακαήτε΄΄ - , αλλά ποιος να σταματήσει; Καιγόταν το πελεκούδι , είχε λέει και θεραπευτικές ικανότητες το πήδημα από του Αηγιαννού τη φωτιά, γιατί έφευγαν οι αρρώστιες και οι ψύλλοι. Γι’ αυτό πηδώντας έλεγαν « Έξω ψύλλοι ποντικοί>>. Αυτά για τις κακάνες την νύχτα της παραμονής το Αη Γιάννη. Μα πιο νωρίς σπέρωνε ( σουρούπωνε), μια πρωτοκόρη από κάθε γειτονιά, πήγαινε στο πετόνι (βρύση) και έπαιρνε το αμίλητο νερό. Αμίλητη ,σοβαρή γέμιζε από τις βρύσες ένα κουρουπάκι νερό και όλοι περνούσαν και έριχναν μέσα ένα αντικείμενο, κουμπί δαχτυλίδι ή ό, τι άλλο . Στο τέλος το σκέπαζαν προσεκτικά και το έδεναν με μια κορδέλα ως το άλλο απόγευμα, όπου κάτω από μια κληματαριά σε μια καλοσκουπισμένη αυλή μαζεύονταν όλοι οι γείτονες ν΄ανοίξουν τον Κλήδονα. Και η πρωτοκόρη που πήρε τ’ αμίλητο νερό σκεπασμένη με μεταξωτή μαντήλα για να βλέπει τι ανασύρει από το νερό, άνοιγε τον κλήδονα, ενώ τα κορίτσια τραγουδούσαν :

«Ανοίγουμε τον Κλήδονα
τον καλοριζικάρη
και όποιος έχει ριζικό
ας έρθει να το πάρει».

      Έπειτα μια άλλη κοπέλα διάβαζε ένα στιχάκι παρμένο στην τύχη και η πρωτοκόρη έβγαζε ένα αντικείμενο που αντιστοιχούσε στο στιχάκι. Γινόταν πολύ γέλιο γιατί τα πιο πολλά κωμικά. Ετσι χαρούμενα τελείωνε η γιορτή του Κακανά και πάντοτε περίμεναν κάθε χρόνο να τον γιορτάσουν, να πηδήσουν τις κακάνες και να ανοίξουν και τον Κλήδονα τον Καλοριζικάρη.*Μ.Σαρρή <<Τριγλιανά Νέα», Εφημερίδα Συλλόγου Τριγλιανών, Ο Αη Γιάννης ο Κακανάς ο Κλήδονας, 24 Ιουλίου 1977>>.

(Σημ. Η Τρίγλια της Μ.Ασίας βρίσκεται Β.Α του κόλπου της Κίου. Το 1914 ήταν έτος ξεριζωμού .Οι Τούρκοι με πρόσχημα ότι οι κάτοικοι των παραλίων περιοχών βοηθούν ελληνικά και αγγλικά υποβρύχια που είχαν μπει κρυφά στην περιοχή των Δαρδανελίων και της Προποντίδας διατάζουν την εκκένωση της Τρίγλιας. Οι Τριγλιανοί καταφεύγουν στην Προύσα αφήνοντας πίσω όλα τους τα υπάρχοντα. Επιστρέφουν το 1918-19 όπου και προσπαθούν να αναστηλωθούν. Τον Αύγουστο του 1922 συνέβη η καταστροφή . Ένας Τριγλιανός στρατιώτης που φτάνει από το μέτωπο ,συνιστά τους συγχωριανούς του να φύγουν , ενώ ο Δήμαρχος προτρέπει να στείλουν γράμμα στον Φίλιππο Καβουνίδη να στείλει τα βαπόρια του για να τους μεταφέρουν στην Ελλάδα. Αυτός , με τη σειρά του, ανταποκρίνεται στην πρόσκληση και την 29η του μηνός Αυγούστου στέλνει το πρώτο πλοίο. Κατόπιν , στέλνει το εγγλέζικο φορτηγό <<Γκόρντους>> . Ο ίδιος αγνοώντας τη θανατική του καταδίκη που είχε εκδοθεί από τους Τούρκους , μπήκε με μερικούς άλλους Τριγλιανούς μέσα στην Τρίγλια και πήραν τα όργανα της Φιλαρμονικής και Ιερά Κειμήλια .Την εικόνα της Παντοβασίλισσας , την Αγία Επίσκεψη , Ευαγγέλια ,Σταυρούς , δισκοπότηρα , εξαπτέρυγα κ.α  Έτσι, πήραν το δρόμο της προσφυγιάς) .

      Στη Θράκη την παραμονή του Αη-Γιαννιού, οι ανύπανδρες κοπέλες μαζεύονται σε ένα από τα σπίτια του χωριού, όπου αναθέτουν σε κάποιο μέλος της συντροφιάς, συνήθως σε μια «Μαρία» (την ονομαζόμενη «Καλλινίτσα»), της οποίας και οι δύο γονείς είναι στη ζωή, να φέρει από το πηγάδι ή την πηγή το «αμίλητο νερό».Η ονομασία αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι η εν λόγω κοπέλα και η συνοδεία της πρέπει να ολοκληρώσουν την αποστολή αυτή, τηρώντας απόλυτη σιωπή. Επιστρέφοντας στο σπίτι όπου τελείται ο κλήδονας, το νερό αδειάζετε σε πήλινο -ως επί το πλείστον- δοχείο, στο οποίο η κάθε κοπέλα ρίχνει ένα αντικείμενο, το λεγόμενο ριζικάρι. Συνήθως, πρόκειται για κάποιο προσωπικό αντικείμενο, συχνά μάλιστα πολύτιμο.Στη συνέχεια, το δοχείο σκεπάζεται με κόκκινο ύφασμα «κλειδώνεται» και τοποθετείται σε ανοιχτό χώρο.

«Κλειδώνουμε τον κλήδονα με τ' Αγιαννιού τη χάρη,
κι όποια 'χει καλό ριζικό να δώσει να τον πάρει».

      Εκεί παραμένει όλη τη νύχτα υπό το φως των άστρων, για να «ξαστριστεί».Οι κοπέλες επιστρέφουν ύστερα στα σπίτια τους. Λέγεται ότι τη νύχτα αυτή θα δουν στα όνειρα τους το μελλοντικό τους σύζυγο.Την παραμονή της γιορτής των γενεθλίων του Αγίου Ιωάννη, εκτός από την τέλεση του κλήδονα, οι κάτοικοι του χωριού ανάβουν φωτιές, τις λεγόμενες «μπουμπούνες». Μια μεγάλη φωτιά στήνεται στην πλατεία του χωριού ή σ' ένα μέρος ανοιχτό, ώστε να φαίνεται από παντού. Άλλες μικρότερες φωτιές ανάβουν σε όλους τους μαχαλάδες προσπαθώντας ο κάθε ένας να ανάψει την μεγαλύτερη φωτιά, πάνω από τις οποίες πηδάνε όλοι οι κάτοικοι του χωριού. Έλεγαν ότι αν πηδούσαν 3 φορές θα έφευγαν οι ψύλλοι και οι κοριοί. Ανήμερα του Αϊ-Γιαννιού, αλλά πριν βγει ο ήλιος - ώστε να μην εξουδετερωθεί η μαγική επιρροή των άστρων-, η υδροφόρος νεαρή της προηγουμένης φέρνει μέσα στο σπίτι το αγγείο. Το μεσημέρι, ή το απόγευμα, συναθροίζονται πάλι οι ανύπανδρες κοπέλες.Αυτήν τη φορά όμως στην ομήγυρη μπορούν να συμμετέχουν και παντρεμένες γυναίκες, συγγενείς και γείτονες και των δύο φύλων, καλεσμένοι για να παίξουν το ρόλο μαρτύρων της μαντικής διαδικασίας. Καθισμένη στο κέντρο της συντροφιάς, η «Μαρία» ανοίγει τον κλήδονα.

«Ανοίγουμε τον κλήδονα με τ' Αγιαννιού την χάρη,
και όποια έχει καλό ριζικό σήμερα ναν το πάρει».

      Και ανασύρει ένα-ένα από το αγγείο τα αντικείμενα, που αντιστοιχούν στο «ριζικό» κάθε κοπέλας, απαγγέλλοντας ταυτόχρονα δίστιχα, είτε όπως τα θυμάται, είτε από συλλογή τραγουδιών ή ακόμη από ημεροδείκτες. Το δίστιχο που αντιστοιχεί στο αντικείμενο της κάθε κοπέλας θεωρείται ότι προμηνύει το μέλλον της και σχολιάζεται από τους υπόλοιπους, που προτείνουν τη δική τους ερμηνεία σε σχέση με την ενδιαφερόμενη. Προς το σούρουπο, όταν τελειώσει η μαντική διαδικασία, η κάθε κοπέλα γεμίζει το στόμα της με μια γουλιά αμίλητο νερό και στέκεται μπροστά σε ανοιχτό παράθυρο, έως ότου ακούσει το πρώτο ανδρικό όνομα. Αυτό πιστεύεται ότι θα είναι και το όνομα του άνδρα που θα παντρευτεί.

Εναρμονίζουμε το χθες με το σήμερα

΄΄Τα ήθη και έθιμα είναι το σύνολο των ψυχικών χαρακτηριστικών κάθε ανθρώπου.Είναι οι αντιλήψεις ενός λαού για την ηθική και κοινωνική συμπεριφορά. Είναι οι γενικές αρχές Δικαίου, οι θεμιτοί τρόποι συμπεριφοράς του κοινωνικού ανθρώπου , που μεταβάλλονται με τη μεταβολή του χρόνου, που διαφέρουν από τόπο σε τόπο και απηχούν την τρέχουσα ηθική μιας κοινωνίας. Αναμφίβολα, μέσα από το λαϊκό πολιτισμό αναζητάμε τις ρίζες μας και ανακαλύπτουμε τη φυσιογνωμία μας ως λαός, πιστοποιούμε την ταυτότητά μας, θωρακίζουμε τη συνέχιση του έθνους μας. Μέσα από το λαικό πολιτισμό εναρμονίζουμε το χθες με το σήμερα και χτίζουμε το αύριο΄΄ (Ν. Ζυγογιάννης καθηγητής). 


     Εν κατακλείδι υπάρχει αδιάσπαστη ενότητα ανάμεσα στον ελληνικό λαικό πολιτισμό, τον αρχαίο και το νεότερο και είναι αυτός ο πολιτισμός που κράτησε ένα λαό απλό και αληθινό, συγκροτημένο πάνω σε στέρεο προσανατολισμό, με πίστη στο παρελθόν και αισιοδοξία για το μέλλον, με ιδανικά και αξίες.

     

         

Η Ερμούπολη της καρδιάς μας

Το Χρονογράφημα του Ευ. Ασπιώτη Εφημερίδα ΘΑΡΡΟΣ Μάιος 1983...

     ΄΄ Ενα τηλεφώνημα από την Ερμούπολη μου διέκοψε τον μεσημβρινό ύπνο. <<Μη ξεχάσετε να γράψετε για τα ωραία δειλινά>>, μου είπε η άγνωστη φωνή. Και συνέχισε <<Εξακολουθεί να είναι ρομαντικός ο περίπατος στα Βαπόρια και στο Νησάκι. Μόνο που οι περιπατητές είναι λίγοι>>. Και πριν κλείσει το τηλέφωνο η άγνωστη φωνή μου ψιθύρισε<<Στης Σύρας τον ανήφορο....>> Κι αποκάλυψε την ταυτότητά της...

     Τα ωραία δειλινά , πως να τα ξεχάσω παλιέ μου φίλε, που με λησμόνησες κι εσύ, που με ξέχασες, που έπαψες κι ευχητήρια κάρτα ακόμα να μου στείλεις. Σταμάτησες κάθε επικοινωνία μας, ξέχασα ακόμα και τη φωνή σου. Μα γιατί τόσο γρήγορα έκλεισες το τηλέφωνο; Σ΄ ανάγκασε η νοοτροπία του ΟΤΕ με την ακρίβειά του ν΄αποτρέπει την επικοινωνία και επανασύνδεση των ξεχασμένων φίλων; ΄Η μήπως τα ωραία δειλινά που ήθελες να μου θυμίσεις , σου θύμισαν την παλιά ωραία και ξέγνοιαστη ζωή; Αλήθεια , για θυμίσου στο καφενεδάκι του Πίπη στα Βαπόρια με πόση ρομαντική διάθεση χαιρόμαστε τη δύση του ήλιου και πλάθαμε τα μελλοντικά μας όνειρα! Για θυμήσου που βλέπαμε τ΄ ανοιχτό πέλαγος σαν ανοιχτό ορίζοντα των ονείρων μας και λέγαμε και λέγαμε διαρκώς για το μέλλον που ανοίγονταν μπροστά μας. Κι ακόμα εκείνες τις τρελλές , μα αθώες σκέψεις μας για την κατάχτηση της ζωής. ΄Ολα ρόδινα ξετυλίγονταν μπροστά μας. Καθάριος ο ουρανός . Δεν υπάρχουν σύννεφα στον ορίζοντα. Τ΄ ανοιχτό πέλαγος, τ΄ ωραίο τοπίο. Η αισιόδοξη σκέψη. Ακόμη και τον κουραστικό ανήφορο τον βλέπαμε αισιόδοξα , γεμάτο <<κανέλλα και γαρύφαλλο>>.

      Μη μου κρύβεις την αλήθεια. Τα είχες ξεχάσει όλα αυτά και μαζί τους το φίλο σου. Καταλαβαίνω πόσο τα γράμματά μου σε συγκίνησαν και σε συνετάραξαν. Και ίσως , στρείδι κολλημένο στο Βράχο εσύ, νοστάλησες αυτή. Και μεσ΄ στο συγκλονισμό σου με σκέφτηκες, μ΄ αναζήτησες, μου τηλεφώνησες. Μη μου πεις πως σ΄ αυτή τη θύμισή σου πάνω δεν έκλαψες. Γιατί ξέρω πως είσαι ευαίσθητος. Δε ξέρω όμως γιατί έκλαψες. Για τα ωραία δειλινά ή για το φίλο που ξαναζωντάνεψες μέσα σου; Πιστεύω και τα δύο. Και πιστεύω εξ ίσου ειλικρινά.

      Τα ωραία δειλινά , λοιπόν φίλε μου , είναι η θύμησή τους, σ΄ έκαναν ν΄αποβάλλεις το πρόχειρο ένδυμα του ευδαιμονισμού που είχες φορέσει και που δε σου ταίριαζε . Και ξαναντύθηκες τις αναμνήσεις με την παραμελημένη παλιά φορεσιά τους. Φαντάζομαι να ξανάνοιωσες. Να ξανάγινες νέος, έφηβος, γεμάτος ζωή , θάρρος, όνειρα κι ελπίδες. Και γεμάτος κουράγιο ν΄ ανηφόρισες τα Βαπόπια , να ξαναπήγες στο καφενεδάκι του Πίπη, να ξαναγνάντεψες το πέλαγος , να ξαναπόλαυσες την ωραία δύση του ήλιου, να ξαναρούφηξες το θαλασσινό αγέρι, να ξαναμύρισες την αλμύρα της θάλασσας. Μόνος όμως αυτή τη φορά, φίλε παλιέ. Χωρίς τη δικιά μου συντροφιά, που ζω εδώ μακρυά , την πικρή μου τη μοναξιά. Αισθάνομαι όμως να δακρίζεις την ώρα που διαβάζεις τις γραμμές τούτες. Δακρύζεις γιατί αντίκρισες τ΄ωραίο δειλινό, το γαλήνιο πέλαγος. Δεν ξανάδες όμως τον Πίπη, που χρόνια ολόκληρα έμεινε εκεί , για να βρίσκουν στο φτωχό και ρομαντικό καφενεδάκι του ξεκουριά οι περιπατητές που χαίρονταν τ΄ ωραίο πέλαγος. Αλήθεια πόσοι σαν τον Πίπη μας λείπουν, που μας ξεκούραζαν στη ζωή, με το φτωχό τους κέρασμα, το λουκουμάκι και το σταμνήσιο δροσερό νερό... ΄΄!!!

 

Υ.Γ. Από την εκπομπή του ραδιοφωνικού σταθμού της Ι.Μ.Σύρου

 

Ποινικοποίηση και ανθρώπινα δικαιώματα

Του Νίκου Λυγερού

Το γενικό θέμα της αναγνώρισης μιας γενοκτονίας εμπλουτίζει τον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ο λόγος είναι απλός. Η έννοια της γενοκτονίας είναι νομολογικά αφαιρετική. Αυτό σημαίνει ότι ενώ η απλοϊκή προσέγγιση της γενοκτονίας είναι αυτονόητη, σπάνια γνωρίζουμε τα κριτήρια σε διεθνές επίπεδο. Από μόνος του αυτός ο λόγος δημιουργεί προβλήματα κατανόησης εκ μέρους των μη ειδικών που γενικεύουν αυθαίρετα το πλαίσιο ή το απομονώνουν για να λειτουργεί με τα προσωπικά τους κριτήρια.

Η αναγνώριση της γενοκτονίας δεν είναι ένας στόχος από μόνος του. Ανήκει σε μια πολύπλοκη και περίπλοκη νομική διαδικασία διόρθωσης. Είναι λοιπόν μόνο και μόνο το πρώτο στάδιο μιας στρατηγικής που λειτουργεί υπέρ του θύματος και εναντίον του δήμιου διότι η γενοκτονία είναι ένα έγκλημα εναντίον της ανθρωπότητας. Κατά συνέπεια, το θύμα είναι η ίδια η ανθρωπότητα ακόμα και αν αυτό εκφράζεται μόνο από μια μερίδα του πληθυσμού της. Δυστυχώς, αυτό το γενικό νοητικό σχήμα δεν είναι και δεν γίνεται κατανοητό σε όλους. Επιπλέον ο καθένας μας έχουμε φυλετικά αντανακλαστικά που μας εμποδίζουν να δούμε όλη τη δομή μιας διαδικασίας που ενσωματώνει την αναγνώριση και την ποινικοποίηση.

Η δεύτερη είναι η φυσιολογική νομική συνέχεια της αναγνώρισης και δεν αποτελεί μια εξαίρεση στα νομολογικά δεδομένα. Όπως είναι πιο ισχυρή εφόσον βασίζεται στην αναγνώριση, μιντιολογικά προκαλεί περισσότερες αντιδράσεις. Όμως αυτές οι αντιδράσεις είναι προσχήματα. Δημιουργούνται δήθεν για να προστατέψουν την ελευθερία έκφρασης, όμως στην ουσία καταπατούν τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα. Και αυτό το γνωρίζουν πολύ καλά οι ειδικοί των ανθρωπίνων δικαιωμάτων διότι το χρησιμοποιούν και έντεχνα μάλιστα οι φανατικοί της λήθης που δεν αναγνωρίζουν καν την έννοια της γενοκτονίας. Το επιχείρημά τους είναι απλοϊκό. Μπορεί να υπάρχει νόμος για την αναγνώριση της γενοκτονίας, αλλά αφού δεν υπάρχει νόμος που ποινικοποιεί το αδίκημα της μη αναγνώρισης, μπορούν άνετα να επιτίθενται στους ανθρώπους που διεκδικούν την αναγνώριση. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο δίνεται μια μάχη της ειρήνης όπου οι αδιάφοροι δεν βοηθούν τα θύματα. Τα ιδεολογικά τους αντανακλαστικά βάζουν εμπόδια σε όλη τη διαδικασία.

Στην Ελλάδα, το θέμα της αναγνώρισης της γενοκτονίας των Ποντίων είναι ακόμα στις αρχές του και μπορούμε να φανταστούμε από τώρα τα προβλήματα που θα προκαλέσει η ποινικοποίηση όταν φτάσουμε σε αυτό το στάδιο. Οι γνώσεις μας στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι ελάχιστες και για αυτόν τον λόγο δεν χρησιμοποιούμε αποτελεσματικά το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και δεν έχουμε κάνει ακόμα μαζικές προσφυγές. Όμως όταν θα έρθει αυτή η ώρα, θα πρέπει να έχουμε σκεφτεί από πριν τη στάση μας για τις άλλες γενοκτονίες. Διότι η τακτική της τουρκικής προπαγάνδας είναι απλή. Θα χτυπήσει κάθε αδύναμο σημείο της στρατηγικής μας. Κατά συνέπεια, πρέπει να ενεργοποιήσουμε ένα συμμαχικό πλαίσιο που θα αφοπλίζει εξ αρχής αυτήν την τακτική και αυτό γίνεται μόνο με έναν τρόπο.
Πηγή: http://www.lygeros.org/2264-gr.php

Ενα ΒΕΛΟΣ στην καρδιά της δικτατορίας

23 Μαίου 1973 - 23 Μαίου 2011...38 χρόνια μετά

     38 χρόνια συμπληρώνονται φέτος από το Κίνημα του Ναυτικού. Στην αντιστασιακή εκείνη δράση συμμετείχε ομάδα Αξιωματικών του Πολεμικού Ναυτικού, με σκοπό την ανατροπή της Χούντας. Η μύηση Αξιωματικών στο Κίνημα άρχισε από το 1969. Στην οργάνωση είχαν μυηθεί Αξιωματικοί από την Πολεμική Αεροπορία και το Στρατό. Το Κίνημα , η οργάνωση του οποίου είχε ξεκινήσει με κύριο πυρήνα την τάξη του 1948 ,οι οποίοι την εποχή εκείνη είχαν αναλάβει κυβερνήτες στα μεγάλα πλοία του Π.Ν., θα εκδηλωνόταν τις πρώτες πρωινές  ώρες της 23^ης Μαΐου 1973.

 Ο Φρούραρχος της Σύρου , Σπύρος  Μουστακλής

     Τα σχέδια των κινηματιών προέβλεπαν την κατάληψη της Σύρου , προκειμένου να μεταφερθεί εκεί η Εθνική Κυβέρνηση. Στο νησί υπήρχε η Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών του Στρατού , την οποίαν, αφού καταλάμβαναν θα τοποθετούσαν ως Διοικητή το Σπύρο Μουστακλή

     Ο Σπύρος Μουστακλής, ο οποίος γεννήθηκε στο Μεσολόγγι και σπούδασε στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, συμμετείχε στον εμφύλιο πόλεμο καθώς και στο Κίνημα του Ναυτικού. Το Μάιο του 1973 , μετά την αποτυχημένη απόπειρα του Κινήματος του Ναυτικού , συνελήφθη από όργανα της δικτατορίας στις 22 Μαίου 1973., φυλακίστηκε για 47 μέρες, βασανίστηκε στα κολαστήρια της ΕΑΤ/ΕΣΑ και έπειτα από κτύπημα στην καρωτίδα έπαθε εγκεφαλικό το οποίο στη συνέχεια του προκάλεσε ολική παραλυσία. Πέθανε στις 28 Απριλίου 1986. Η τραγική αυτή κατάληξη είχε σαν αποτέλεσμα να μετριαστούν οι βασανισμοί των Αξιωματικών του Ναυτικού καθώς φοβήθηκαν αντιδράσεις.

 

Ένα Βέλος στην καρδιά της δικτατορίας.

     Το Α/Τ ΒΕΛΟΣ στις 23 Μαίου 1973 συμμετείχε σε άσκηση του ΝΑΤΟ  και βρισκόταν ελλιμενισμένο στο Ηράκλειο της Κρήτης μαζί με άλλα 4 πλοία της Νατοικής Ναυτικής Δύναμης. Ο Υποναύαρχος(ε.α.) Κ. Γκορτζής Π.Ν. , Σημαιοφόρος τότε στο Α/Τ ΒΕΛΟΣ ξεδιπλώνει τις μνήμες του στο ραδιοφωνικό σταθμό της Ι.Μ. Σύρου…<<οι προετοιμασίες απόπλου από το Ναύσταθμο της Σαλαμίνας στις 17 Μαίου περιελάμβανε την παραλαβή δυσανάλογα μεγάλων , σε σχέση με τη διάρκεια της άσκησης , ποσοτήτων τροφίμων και πυρομαχικών. Η 20^η Μαίου πέρασε με συνηθισμένες ασκήσεις εν όρμω και ανταλλαγή επισκέψεων στα πλοία. Δεύτερη φορά που πάτησα σε τουρκικό πλοίο. Φιλόξενοι μέχρις παρεξήγησης. Οι Αξιωματικοί τους μια φάτσα με μας. Ολοι από την Πόλη ή τα παράλια της Μ. Ασίας. Και όλοι μ΄ έναν παππού ή γιαγιά ή προπάππου Ελληνα! Οι ναύτες τους από τη βαθιά Ανατολία, άλλη ράτσα. Κυβερνήτης τους ο Πλοίαρχος Μπιρέν , Διοικητής της Νατοϊκής

Μοίρας, ως ο πιο παλιός από τους Κυβερνήτες.

     21 Μαίου Παραμονή της προγραμματισμένης εκδήλωσης του κινήματος του Ναυτικού το

πλοίο δέχεται ένα περίεργο τηλεφώνημα με το συνθηματικό μήνυμα ΄΄το παιδί αρρώστησε΄΄. Οι ενδείξεις που υπήρχαν ήταν ότι το κίνημα είχε προδοθεί.

     22 Μαίου Η Νατοϊκή Μοίρα αποπλέει από την Κρήτη με προορισμό τη Γένοβα. Ο εκνευρισμός του κυβερνήτη Αντιπλοιάρχου Νίκου Παππά ανεξήγητος για τους μη γνωρίζοντες το τι συμβαίνει. Μέσα σε άσχημες καιρικές συνθήκες ο Καπετάνιος δίνει εντολή για

ανεφοδιασμό των δεξαμενών του πλοίου , παρά τις αντιρρήσεις του αγγλικού πετρελαιοφόρου.

     23 Μαίου την ώρα του δείπνου , στις 8 το βράδυ , η τηλεόραση μεταδίδει την είδηση ότι

αντιχουντικό κίνημα του Ναυτικού στην Ελλάδα από απόστρατους Αξιωματικούς  κατεστάλει και 5 Αξιωματικοί είχαν συλληφθεί.

     25 Μαίου Ο Κυβερνήτης ενημερώνει το Διοικητή της ναυτικής μοίρας και το διοικητήριο του ΝΑΤΟ τις προθέσεις του  να μην επιστρέψει στην Ελλάδα και να ζητήσει άσυλο σε χώρα του εξωτερικού. Δίνει εντολή για γενική κλήση. Στέκεται στο κέντρο της πρύμνης και λέει:΄΄ Αυτή τη στιγμή , Αξιωματικοί του Ναυτικού , εν ενεργεία συνάδελφοί μας βασανίζονται στις φυλακές της ΕΣΑ από την κλίκα ιδιοτελών Αξιωματικών του στρατού οι οποίοι από εξαετίας και πλέον , χρησιμοποιώντας τα όπλα που τους εμπιστεύτηκε ο ελληνικός λαός, κατέλαβαν την εξουσία για να εξυπηρετήσουν σκοπούς ξένων δυνάμεων. Η χούντα προσπαθεί να κρύψει το μέγεθος της εξέγερσης του Ναυτικού. Γι΄ αυτό αυτή τη στιγμή φεύγουμε από τη Μοίρα του ΝΑΤΟ και κατευθυνόμαστε προς την Ιταλία όπου θα αποβιβαστώ και θα ζητήσω πολιτικό άσυλο για ν΄ αποκαλύψω την αλήθεια.

-          Ζήτω το Έθνος! Ζήτω η Δημοκρατία! Ζήτω το Πολεμικό Ναυτικό!

-          Ζήτω , κραύγασε ξεσπώντας το πλήρωμα.

-          Ζήτω και ο Βασιλεύς, ακούγεται καθυστερημένα από κάποιον Αξιωματικό.

-          Ναι, ζήτω κι αυτός, του απαντάει ο καπετάνιος.

Από τον ασύρματό του εκπέμπει το ακόλουθο σήμα προς τον αρχηγό των Δυνάμεων του ΝΑΤΟ αλλά και στο Διοικητή της Μοίρας των συμπλεόντων:

 ΄΄Πιστοί στη συμμαχία και στον πολιτισμό των λαών μας , ο οποίος έχει θεμελιωθεί επί των αρχών της δημοκρατίας, της προσωπικής ελευθερίας και του σεβασμού των νόμων, όλοι οι Αξιωματικοί και το πλήρωμα (270 άνδρες) του πλοίου μου, ως ένας άνθρωπος , πιστοί στον δοθέντα όρκο μας, με βαθύτατη λύπη εγκαταλείπουμε τις ασκήσεις. Με τη συμπάθεια ολόκληρου του ελεύθερου κόσμου θα παλέψουμε για να επαναφέρουμε τη δημοκρατία στην Ελλάδα. Σας είναι πολύ καλά γνωστό και ιδιαιτέρως στους Αμερικανούς ότι μια συμμορία ιδιοτελών αξιωματικών επέβαλε στην Ελλάδα μια απάνθρωπη και μισητή δικτατορία προ έξη και πλέον ετών. Η σημερινή εξέγερση του Ναυτικού ανταποκρίνεται στα αισθήματα ολόκληρου του λαού της χώρας μας. Ο ελεύθερος κόσμος και ιδιαιτέρως οι χώρες του ΝΑΤΟ πρέπει ν΄ αντιληφθούν και τη διάβρωση και την καταστροφή των ενόπλων δυνάμεων στις οποίες στηρίζεται η άμυνα της νοτιοανατολικής πτέρυγας. Σκεφτείτε ότι αυτή τη στιγμή αξιωματικοί εν ενεργεία έχουν συλληφθεί και υφίστανται ταπεινώσεις και κακομεταχείριση από άλλους αξιωματικούς και στρατιώτες της Στρατιωτικής Αστυνομίας΄΄.

 Ο Διοικητής της Μοίρας των πλοίων , ο Τούρκος πλοίαρχος Μπιρέν, μόλις πήρε το σήμα απάντησε :΄Good luck Nick΄΄ Καλή τύχη Νίκο. Ο Διοικητής του ΝΑΤΟ βεβαίως δεν απάντησε ποτέ…

     Το πλοίο αγκυροβόλησε στο Fiumicino της Ιταλίας. Ενημερώνουν όλα τα διεθνή πρακτορεία ειδήσεων για την κατάσταση στην Ελλάδα. Η χούντα αιφνιδιάζεται.

     Η πράξη εκείνη προκάλεσε διεθνές ενδιαφέρον . Ο καπετάνιος , έξι Αξιωματικοί και είκοσι πέντε Υπαξιωματικοί παρέμειναν στο εξωτερικό ως πολιτικοί πρόσφυγες. Το υπόλοιπο προσωπικό , ένα μήνα μετά , επέστρεψε στην Ελλάδα με αναπληρωματικό πλήρωμα.

     Το Κίνημα του Ναυτικού και η θρυαλλίδα που το αποκάλυψε , ο Αντιπλοίαρχος Νίκος Παππάς με το Α/Τ ΒΕΛΟΣ – γέφυρα στη λαϊκή αντίδραση από τη Νομική έως το Πολυτεχνείο  , συνέβαλαν αποφασιστικά στις διεργασίες που οδήγησαν στην πτώση της δικτατορίας και στην αποκατάσταση της Δημοκρατίας.

     Το Κίνημα του Ναυτικού και το A/T ΒΕΛΟΣ ανήκουν στην ιστορία της Ελλάδας και στην ιστορία του Πολεμικού Ναυτικού, της κιβωτού που συντηρεί για χιλιάδες χρόνια την Ελληνική Δημοκρατία, τον Ελληνικό πολιτισμό , στα σκαριά του…>>.

     Τα ιδανικά της ελευθερίας, της ανεξαρτησίας , της ειρήνης, της αγάπης για τη ζωή και τον άνθρωπο, παραμένουν ζωντανά και θα παραμένουν ζωντανά επίκαιρα και αναλλοίωτα , όσα χρόνια και αν περάσουν.

Δελτίο Τύπου - 19 Μαίου Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Ο Σύλλογος Βορειοελλαδιτών Σύρου προσκαλεί τα μέλη και τους φίλους του να παραβρεθούν στις εκδηλώσεις Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου την Κυριακή 22 Μαίου 2011 και ώρα 11.00 στον Αγιο Νικόλαο. Μετά τη δοξολογία θ΄ ακολουθήσει  ομιλία  από την πρόεδρο του Συλλόγου Βορειοελλαδιτών Σύρου και κατάθεση στεφάνων από φορείς του νησιού.

19 Μαίου  Ημέρα Εθνικής Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου

     Η ιστορία του Ελληνισμού του Εύξεινου Πόντου , ξεκινά από το μύθο του Φρίξου και της Ελλης. Ο Ποντιακός Ελληνισμός , καθ΄ όλη τη διάρκεια των αιώνων που πέρασαν από τους αρχαιότατους χρόνους έως το βυζάντιο και από τη μεταβυζαντινή περίοδο έως το ξεριζωμό, κράτησε αλώβητη την Ελληνικότητά του , δίδαξε και διέδωσε πολιτισμό.  Αυτός ο Ποντιακός Ελληνισμός σφαγιάστηκε , εκδιώχθηκε και ξεριζώθηκε από τη γη του.

     Με τη γενοκτονία αφαιρέθηκε στον Ποντιακό Ελληνισμό το δικαίωμα στην ύπαρξη, το δικαίωμα να διατηρεί και να κατέχει ειρηνικά το έδαφός του, το δικαίωμα στο σεβασμό της εθνικής και πολιτιστικής του ταυτότητας. Ο όρος γενοκτονία ,όπως διαμορφώθηκε μετά το τέλος του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου ,σημαίνει τη μεθοδική εξολόθρευση μιας εθνικής, φυλετικής ή θρησκευτικής ομάδας. Η γενοκτονία αποτελεί το βαρύτερο έγκλημα ,σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, για το οποίο μάλιστα δεν υπάρχει παραγραφή.

     Ο Ποντιακός Ελληνισμός, από την πτώση της αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας (1461) γνώρισε συνεχείς διωγμούς, και προσπάθειες για το βίαιο εξισλαμισμό και εκτουρκισμό του. Η απόφαση για την μαζική δολοφονία του Ποντιακού Ελληνισμού λήφθηκε από τους Νεότουρκους το 1911 στη Θεσσαλονίκη, εφαρμόστηκε κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου και ολοκληρώθηκε από το Μουσταφά Κεμάλ την περίοδο 1919 – 1923. Τα σχέδια των Νεότουρκων ήταν η απαλλαγή από το ελληνικό στοιχείο, ΄΄η Τουρκία στους Τούρκους΄΄.

     Η οργάνωση του τουρκικού στρατού από τον γερμανό Λίμαν Φον Σάντερς και η υπόδειξη προς την Οθωμανική πλευρά ότι για να ευοδωθούν τα σχέδιά τους απαραίτητη ήταν η απαλλαγή από το ελληνικό στοιχείο , καταδεικνύει τη μεγάλη  ευθύνη της Γερμανίας για ότι ακολούθησε. Όταν ο Λίμαν Φον Σάντερς παρουσίασε το σχέδιό του στον Κεμάλ , είχε πει <<Το σύστημα το οποίο σας προτείνω είναι πολύ καλά μελετημένο…Ο θάνατός τους είναι σίγουρος…Η άτιμη και μισητή ράτσα των Ελλήνων θα ξεκληριστεί και θα χαθεί για πάντα>>. Οι διωγμοί των Ελλήνων του Πόντου εκδηλώθηκαν αρχικώς με τη μορφή σποραδικών κρουσμάτων βίας, καταστροφών, απελάσεων και εκτοπισμών, πολύ γρήγορα όμως έγιναν πιο οργανωμένοι και εκτεταμένοι και στρέφονταν μαζικά πλέον κατά των Ελλήνων του Πόντου.

     Το 1919 με την αποβίβαση του Μουσταφά Κεμάλ στη Σαμψούντα, αρχίζει ο νέος διωγμός κατά των Ελλήνων, πολύ πιο συστηματικός και συνάμα άγριος από τους προηγούμενους. Η τρομοκρατία, τα τάγματα εργασίας (αμελέ ταμπουρού), οι εκτελέσεις με δίκες παρωδίες , η υποχρεωτική στράτευση των Ελλήνων από 18 έως 45 , οι εξορίες και πορείες θανάτου (λευκός θάνατος), η εξάλειψη της Ποντιακής ηγεσίας στην Αμάσεια το 1921, οι πυρπολήσεις των χωριών, οι βιασμοί, οι μαζικές δολοφονίες, ανάγκασαν τους Έλληνες του Πόντου να εγκαταλείψουν τις προαιώνιες εστίες.Τον επίλογο της ποντιακής γενοκτονίας αποτελεί ο βίαιος ξεριζωμός των επιζώντων μετά το 1922-1923.

     Ο κόσμος σήμερα , με τη δυνατότητα πρόσβασης στα ανέκδοτα διπλωματικά έγγραφα , κυρίως των συμμάχων της Τουρκίας ,γνωρίζει περισσότερα για το έγκλημα της γενοκτονίας απ΄ ότι παλαιότερα. Θα σταθώ στην πρόταση της Εθελ Τόμσον <<Τα εγκλήματα ,για να μην επαναληφθούν, πρέπει ν΄ αποκαλύψουμε τους υπεύθυνους και τους λόγους που τους οδήγησαν σ΄ αυτές τις πράξεις, να ξεγυμνώσουμε την αλήθεια, όσο ανήθικη κι αν είναι αυτή και να την παρουσιάσουμε ωμή, χωρίς στολίδια στην παγκόσμια κοινή γνώμη…>>. Ας είναι Αιωνία η Μνήμη τους σε οποιοδήποτε χώρο και γη είναι τα λείψανά τους. 353.000 πρόγονοί μας ζητούν να μην τους  ξεχάσουμε, γιατί  θάνατος είναι η λησμοσύνη

     Στις 24 Φεβρουαρίου 1994 η Βουλή των Ελλήνων ψήφισε την ανακήρυξη της 19ης Μαΐου ως Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου.