Συνεχίζονται και τον Οκτώβριο τα μαθήματα ποντιακών χορών

 

 

Οχι τόσο συχνά όσο θα θέλαμε,  καθώς ο δάσκαλός μας έρχεται από την Αθήνα  , ανάλογα με τις εκεί υποχρεώσεις του.

 

 

 

 

 

Π ρ ό γ ρ α μ μ α

 

 

Σάββατο 20 Οκτωβρίου 19.00 - 21.30

Κυριακή  21 Οκτωβρίου 11.00 - 13.30

 

 

Σάββατο 27 Οκτωβρίου 19.00 - 21.30

Κυριακή  28 Οκτωβρίου 19.00 - 21.30

Για όσους ενδιαφέρονται , ανεξάρτητα από την παρουσία του δάσκαλου, τα μέλη του χορευτικού ανταμώνουμε και χορεύουμε κάθε Κυριακή 11.00 - 13.00.

 

 

Π α ρ έ λ α σ η  28ης  Ο κ τ ω β ρ ί ο υ

 

 

Στην παρέλαση της  28ης Οκωβρίου  θα παρελάσουν για πρώτη φορά, χορευτές με  ποντιακές φορεσιές. Θα είναι ένα αντιπροσωπευτικό τμήμα καθώς ο σύλλογος - δυστυχώς - δεν έχει φορεσιές για όλα τα μέλη του χορευτικού, που ήδη ξεπέρασαν τα είκοσι άτομα.  Κάνουμε έναν αγώνα δρόμου για να εξασφαλιστούν κάποιες επιπλέον φορεσιές . Μαζί μας θα παρελάσει και ο δάσκαλός μας με τη σύζυγό του!

 

Ομολογουμένως είναι συγκινητική η επιθυμία όλων να παρελάσουν. <<Είναι τιμή μας να φορέσουμε την ποντιακή φορεσιά>>  μας είπαν ! Μακάρι να μπορούσαμε να εξασφαλίσουμε φορεσιές για όλους...


 

 

Επόμενος κύκλος μαθημάτων ποντιακών χορών

http://www.youtube.com/watch?v=WpIhgMSp9tE

. 

Ο Σύλλογός μας συνεχίζει τα μαθήματα ποντιακών χορών

29 και 30 Σεπτεμβρίου 
ο τρίτος κύκλος μαθημάτων ποντιακών χορών
 

Π  ρ ό γ ρ α μ μ α 
 

 Σάββατο 29 Σεπτεμβρίου στις 19.00 - 21.30

και  Κυριακή 30 Σεπτεμβρίου στις 11.00 - 13.30

 

Το πρόγραμμα των μαθημάτων ανακοινώνεται κατόπιν συμφωνίας με το χοροδιδάσκαλο Γιάννη Ευφραιμίδη ο οποίος , ως γνωστόν ,  έρχεται από την Αθήνα δυο φορές το μήνα.

 

Λειτουργεί τμήμα αρχαρίων και προχωρημένων

 

Για πληροφορίες τηλ. 6932411950

 

Αίθουσα συλλόγου : Μυτιλήνης 17 Ερμούπολη

- // -

Λόγια του Οδυσσέα Λαμψίδη
Βυζαντινολόγου, ιστορικού, συγγραφέα και ποιητή

«Μένει στο νου μου βαθειά χαραγμένη μια εικόνα από τα πρώτα χρόνια, χρόνια της προσφυγιάς στο συνοικισμό της Καλλιθέας. Οι γονείς μας, πρόσφυγες και φτωχοί, τόσο πολύ που πιο πολύ δεν παίρνει, κάθε Κυριακή, ξεχνώντας το μόχθο και τα δάκρυα της εβδομάδας, έβαζαν τις φορεσιές της πατρίδας και πιάνονταν στο χορό.

 

Η λύρα άναβε φωτιές και τα τραγούδια έδιναν και έπαιρναν. Τραγούδια για τον ξεριζωμό, για την αγάπη, το θάνατο, τη ζωή. Και χόρευαν ώσπου τ’ αχνάρια τους γινόταν αυλάκια βαθειά μέσα στη λάσπη. Κι εγώ μικρό παιδί φοβόμουν πως θα βουλιάξουν και θα χαθούν. Μα εκείνοι χόρευαν και χόρευαν βαθαίνοντας το αυλάκι. Οσοι ξέρουν είπαν πώς ήτανε φυγή. Μα εγώ όσο περνούν τα χρόνια ξαναφέρνω στη μνήμη μου την εικόνα εκείνη και πιστεύω πως οι ξεριζωμένοι γονείς μας πότιζαν με δάκρυα το χώμα και με το χορό τους άνοιγαν βαθύ αυλάκι για να ριζώσει, ν΄ ανθίσει και να καρπίσει το δέντρο της Ρωμανίας, επαληθεύοντας τη ρήση την προγονική, «Η Ρωμανία κι αν πέρασεν ανθεί και φέρει κι΄ άλλο»!!!

 

Αιχμάλωτοι των Τούρκων, Σύρος 1923

 

<<Ιατρόν Κ. Μονδάνον

Ερμούπολιν

Ερχομαι με ΄΄Αγγέλικα΄΄ σήμερα. Χρήστος>>

Τηλεγράφημα στρατιώτη αιχμάλωτου των Τούρκων κατά τη Μικρασιατική Καταστροφή

<<Οταν ξεκίνησε το καράβι δεν το πίστευα ότι ταξίδευα για τη Σύρο που δεν την είχα δει ποτέ και ότι θα έβλεπα έπειτα από τόσα χρόνια την αδελφή μου και τον γαμπρό μου που και αυτόν δεν τον είχα γνωρίσει όταν είχε γίνει ο γάμος στη Σύρο, λόγω επιστρατεύσεώς μου στον Τουρκικό στρατό. Για τη μητέρα μου δεν ήξερα τι είχε απογίνει κατά την καταστροφή . Οταν θα έφθανα στη Σύρο , ασφαλώς θα ήταν ο γαμπρός μου και η αδελφή μου στην προκυμαία. Αλλά πως θα παρουσιαζόμουν με τα ρούχα της αιχμαλωσίας και με ξυρισμένο κεφάλι;

Πλησιάζαμε στη Σύρο και βλέπω για πρώτη φορά αυτό το ωραίο νησί , ακριβώς όπως μου το είχε σχεδιάσει ο Σπύρος Κολοκούρης στην αιχμαλωσία.Τι ωραία θέα! Ρίχνει την άγκυρα το ΄΄Αγγέλικα΄΄ και βγαίνω στην παραλία. Κόσμος πολύς από το νησί. Δεν γνώριζα βέβαια κανένα, τον γαμπρό μου τον ήξερα από φωτογραφία. Μ΄ έβλεπαν όλοι οι Συριανοί καλά καλά σα παράδοξο φαινόμενο κι εγώ ντρεπόμουν για την περιβολή μου , οπότε ξαφνικά μ΄ αγκαλιάζει ένας μεσήλιξ κοντουλός με γυαλιά και με γέμισε φιλιά.

 

 

- Επι τέλους Χρηστάκη , καλώς όρισες παιδί μου και δόστου φιλιά και δάκρυα στα μάτια. Ηταν ο γαμπρός μου. Εγώ δεν μπορούσα να αρθρώσω λέξη από τη συγκίνηση...>>

 

 

 

- Ακου Χρήστο. Η αδελφή σου δεν ήρθε γιατί έμεινε στο σπίτι μαζί με τη μητέρα σου και θα πρέπει να δούμε τώρα πως θα παρουσιαστείς, γιατί η μητέρα σου υποφέρει από την καρδιά της. Γλύτωσε από τους Τούρκους και μένει τώρα μαζί μας.

Στο άκουσμα ότι ζει η μητέρα μου , ότι σώθηκε από την καταστροφή , ότι σε λίγο θα την έβλεπα μού έφερε φαίνεται κάποια ζάλη. Την είχα για χαμένη. Συνήλθα γρήγορα και βάλαμε μπροστά το σχέδιο της συνάντησης. Εφυγε ο γαμπρός μου. Σηκώθηκα και τράβηξα για το σπίτι που ήταν στην προκυμαία της Σύρου. Στις πόρτες, στα παράθυρα όλη η γειτονιά. Κι έλεγαν σιγά: Είναι ο αιχμάλωτος, ο κουνιάδος του γιατρού του Μονδάνου...

 

 

 

- Εσύ είσαι ο αιχμάλωτος που περίμεναν οι δικοί σου τόσο καιρό; Κάθε μέρα η μητέρα σου άναβε κεριά στην εκκλησιά στην Κοίμηση.

- Ξαφνικά τρέχουν δυο ηλικιωμένες κυρίες (όπως έμαθα αργότερα ήταν οι αδελφές Καμβύση) μ΄ άρπαξαν μ΄ αγκαλιές και φιλιά.

- Χρηστάκη παιδί μου , λέγαμε στη μητέρα σου : Ο Σπυράκης (Κολοκούρης) και ο Χρηστάκης ζουν, τους είδαμε στον ύπνο μας και ήταν μαζί, θαρθούν ...(απόσπασμα από το βιβλίο ΄΄Αιχμάλωτοι των Τούρκων΄΄, 1ο βραβείο Εστίας Νέας Σμύρνης) .

 

 

 

Αιχμάλωτοι των Τούρκων , του Χρήστου Σπανομανώλη

<<Ολα μας τα καράβια πίσω γυρίσανε,

σπασμένα τα κατάρτια, σκισμένα τα πανιά,

ήρθαν από τη Σμύρνη κι΄ από τα Μουδανιά.

Φέραν των εκκλησιών μας τα δισκοπότηρα,

παιδιά, γυναίκες, γέρους - Γένος Γραικών πολύ.

Τις ρίζες της Φυλής μας απ΄ την Ανατολή.....>>

 

 

 

Εστω και καθυστερημένα διάβασα το βιβλίο <<Αιχμάλωτοι των Τούρκων>> του Χρήστου Σπανομανώλη . Επίκαιρο όσο ποτέ , καθώς το θέμα του αναφέρεται στη Μικρασιατική Καταστροφή . Ο Χρ. Σπανομανώλης έζησε την κρισιμότερη μάχη των Ελλήνων στη Μικρά Ασία, τη φονική μάχη του Αλή Βεράν που σήμαινε την αρχή του τέλους της Μικρασιατικής Καταστροφής. Αιχμάλωτος ο ίδιος γράφει για την αιχμαλωσία και το Γολγορά που έζησαν χιλιάδες Ελληνες και περιγράφει τις σκληρές αναμνήσεις του...

Κατά τον Αύγουστο του 1922 , με την κατάρρευση του μετώπου στο Αφιο Καρά Χισάρ , ο Χρήστος Σπανομανώλης με τα δύο του αδέλφια , βρισκόμενοι ως εθελοντές στην πρώτη γραμμή , αιχμαλωτίζονται από τους Τούρκους. Επειτα από ένα χρόνο με βασανιστήρια χειρότερα και από της κολάσεως του Δάντη, ο μεν Χρήστος κατορθώνει να διαφύγει στην Ελλάδα, τα δυο του όμως αδέλφια δεν άντεξαν τα βασανιστήρια και την αιχμαλωσία και έμειναν για πάντα στα άγια χώματα της Μικράς Ασίας...

 

Το βιβλίο ΄΄Αιχμάλωτοι των Τούρκων΄΄ γράφτηκε στη Σύρο το 1923, σχεδόν αμέσως μόλις γύρισε από την αιχμαλωσία. Γράφτηκε σαν προσωπικό ημερολόγιο μιας εποχής που μόλις είχε περάσει και είχε αφήσει αδρές και ανάγλυφες τις σκληρές αναμνήσεις του.

Το 1932 η εφημερίδα ΄΄Εθνος΄΄ άρχισε τη δημοσίευση του ημερολογίου αλλά διεκόπει η έκδοσή του από την επέμβαση της τουρκικής πρεσβείας, χάριν της ελληνοτουρκικής φιλίας. Μετά τα γεγονότα της 6ης Σεπτεμβρίου 1955 το ΄΄Εθνος΄΄ ξανάρχισε και συμπλήρωσε τη δημοσίευσή του. (Την 6η Σεπτεμβρίου 1955, μέσα σε μια νύχτα οι Τούρκοι κατέστρεψαν ότι καλό είχε δημιουργήσει ο ελληνισμός, εξαφάνισαν τα Βυζαντινά μνημεία της τέχνης που όλος ο κόσμος προσπαθεί ως κόρη οφθαλμού να διαφυλάξει, ξέθαψαν τους νεκρούς μας, βεβήλωσαν τις εκκλησίες μας και έκαναν ακόμη αίσχη που δεν έγιναν γνωστά σε μας και που μόνο κτηνάνθρωποι διαπράττουν..... Χρ. Σπανομανώλης).

<<....Οι Τούρκοι έρχονται. Ακούμε καθαρά το ΄΄Αλλάχ-Αλλάχ΄΄. Περιμένουμε τη διαταγή του λοχαγού για έφοδο. Με το σήκωμα του λοχαγού βλέπουμε ξαφνικά κι έναν αντισυνταγματάρχη , έναν άγνωστο ήρωα ολόρθο πάνω σ΄ ένα βράχο που ήταν εμπρός μας δεξιά , να μας φωνάζει: ΄΄Που θα ξαναδείτε βρε παιδιά αυτό το μεγαλειώδες θέαμα; Δείξτε στους Τούρκους και πάλι τι θα πει Ελληνικός Στρατός΄΄.





Εμπρός αυτοί, ο αντισυνταγματάρχης και ο λοχαγός μας με το περίστροφο στα χέρια, μας οδηγούν σε νέα έφοδο, πολύ πιο σκληρή από την πρώτη.




Η σάλπιγγά μας προστάζει ΄΄Προχωρείτε, προχωρείτε΄΄...Πως να προχωρήσουμε όμως σαν λυγίζουν τα γόνατά σου από την εξάντληση...Οι δυο φίλοι μου Σμυρνιοί, τους βλέπω τραυματισμένους. Τραυματισμένο επίσης πηγαίνουν με το φορείο κι ένα γεναίο παλληκάρι του λόχου μου το Γιώργο Μαραγκό από τη Σύρο. Η νυφούλα του Αιγαίου που σαν αρχοντοπούλα λικνίζεται στα γαλανά νερά του, δίνει το παρόν με τα παιδιά της στον επικό αυτό αγώνα. Τον φρόντισα κι εγώ όσο μπορούσα. Στην πρώτη γραμμή υπηρετούσαν πολλοί Κυκλαδίτες, πάντα πρώτοι κι αυτοί στους αγώνες....

....Πλησιάζαμε στο Ουσάκ. Η φήμη του ερχομού μας είχε προηγηθεί. Ανδρες, γυναικόπαιδα και γέροι μας περίμεναν… και μόλις ζυγώσαμε χύμηξαν εναντίον μας σαν κοράκια. Αρχισαν να μας χτυπούν με ξύλα, με πέτρες, με σίδερα, με κεραμίδια. Μας πετούσαν παλιά τσουκάλια, ότι άχρηστο είχαν, φτάνει να ήταν βαρύ και να μας προξενούσε πόνο.

 

 

 

Ήσαν και κάτι παλιόπαιδα, οπλισμένα με σουγιάδες. Έπεφταν επάνω μας και κομμάτιαζαν τις σάρκες μας. Κι΄ όλοι διασκέδαζαν τρομερά με τις «κουμπότρυπες», που μας άνοιγαν οι μικροί καννίβαλοι… Θυμήθηκα πόσες φορές είχα δώσει το συσσίτιό μου σε Τουρκόπουλα - τριγύριζαν την ώρα της διανομής τους λόχους κι΄ έφευγαν με τα τσουκάλια γεμάτα. Θυμήθηκα πόσο βοηθούσν ό Στρατός μας τους Τούρκους χωριάτες…




Οι συνοδοί μας έβλεπαν το άγριο ξυλοκόπημα και γελούσαν με την καρδιά τους. Είχαν βαρεθεί να μας δέρνουν και παρώτρυναν τους άλλους να μας χτυπούν αλύπητα…




Οι Τούρκοι για να μας βασανίσουν ακόμη περισσότερο, μας υπέβαλλαν στο εξής μαρτύριον: Έφερναν έξω από τα συρματοπλέγματα κουβάδες γεμάτους νερό και τους άδειαζαν χάμω, μπροστά στα μάτια μας. Τους παρακαλούσαμε, τους ικετεύαμε να μας δώσουν λιγάκι να βρέξουμε τα χείλη μας… Εκείνοι όμως εξακολουθούσαν να διασκεδάζουν με την αγωνία μας…




Ήταν η ώρα δύο τ΄ απόγευμα της 22ας Αυγούστου, όταν είδα ένα απαίσιο θέαμα, που ποτέ δε θα μπορέσω νά το ξεχάσω: Πολλοί αιχμάλωτοι, ξετρελλαμένοι από τη δίψα είχαν πέσει μπρούμυτα μέσα στ΄ αποχωρητήρια κι έπιναν βρωμόνερα… Ποτέ δε θα μπορούσα να φαντασθώ ότι η απόγνωση μπορεί να σπρώξει τον άνθρωπο σε τέτοιο φρικτό σημείο… Οι Τούρκοι σκοποί παρακολουθούσαν την οικτρά κατάσταση των αιχμαλώτων και γελούσαν....>> (Απόσπασμα από το βιβλίο...)

Η φονική Μάχη του Βεράν , η αρχή του τέλους της Μικρασιατικής Καταστροφής

 

 

 

 

 

 

Μετά τις επιχειρήσεις του Σαγγάριου , κατά το 1921, η Στρατιά της Μικράς Ασίας , τον Αύγουστο του 1922, κατείχε μέτωπο 1000 περίπου χιλιομέτρων, από την Προποντίδα (Ανατατολικά της Προύσσας) μέχρι τον Μαίανδρο ποταμό (περιοχή Ταβρίλ). Οι Ρώσσοι, οι Γάλλοι και οι Ιταλοί εφοδίαζαν τον Κεμαλικό στρατό με πολεμικό υλικό. Οι Αγγλοι δεν παρείχαν στην Ελλάδα ούτε χρηματική καν υποστήριξη. Αντιθέτως απέλυαν τους ευρισκόμενους στα χέρια τους αιχμαλώτους πολέμου, Τούρκους αξιωματικούς και οπλίτες , οι οποίοι ενίσχυαν τις τάξεις των τουρκικών Μεραρχιών.

 

 

Η κύρια τουρκική επίθεση κατά της Στρατιάς της Μ. Ασίας εκδηλώθηκε στις 13 Αυγούστου 1922, στην περιοχή Αφιόν Καρά Κισάρ , με κατεύθυνση από Νότο προς βορράν. Επί δύο ημέρες , στις 13 και 14 Αυγούστου , τα ολιγάριθμα ελληνικά τμήματα δεχόταν τις επιθέσεις της 1ης τουρκικής Στρατιάς , η οποία αποτελούνταν από 9 Μεραρχίες πεζικού και 3 Μεραρχίες ιππικού. Κατά τις δύο εκείνες μέρες , χάρις στη μειονεκτική οργάνωση της Ελληνικής διοίκησης και στις απαγορευτικές διαταγές της, η οποία επέμενε να διοικεί τη μάχη από τη Σμύρνη , οι ελληνικές δυνάμεις οι οποίες περιελάμβαναν 21 τάγματα πεζικού και 8 μοίρες πυροβολικού , παρέμεναν ως θεατές λίγα χιλιόμετρα απόσταση από το πεδίο της μάχης. Η έγκαιρη συμμετοχή τους στον αγώνα θα είχε αναχαιτίσει την εχθρική επίθεση . Αυτό όμως δεν έγινε.Τα αμυνόμενα τμήματα συνετρίβησαν.

 

 

 

Αναγκάστηκε τότε η Διοίκηση της Στρατιάς να διατάξει την προς τη Σμύρνη σύμπτυξη και έδωσε στο διοικητή του νοτίου συγκροτήματος στρατηγό Τρικούπη τη διαταγή να συμπτιχθεί προς δυσμάς , καλύπτων τις προς τη Σμύρνη συγκοινωνίες της Στρατιάς. Η διαταγή όμως ήταν εσφαλμένη στρατηγικά , διότι μολονότι η εχθρική επίθεση κατευθύνετο από Νότο προς Βορράν και απειλούσε τις συγκοινωνίες από Αφιον Καρά Χισάρ συγκοινωνίες, το νόστιο συγκρότητα πήρε διαταγή να συμπτυχθεί από Ανατολικά προς Δυσμάς, εκτελώντας έτσι παρέλαση προ της εχθρικής επίθεσης και εμφάνιζαν συνεχώς τις πλευρές τους στις εχθρικές φάλαγγες.

 

 

Από τις 15 Αυγούστου και πέρα, οι Τούρκοι συναντούν διαδοχικά τις μεμονωμένες ελληνικές φάλαγγες, χωρίς ενιαίο τακτικό σχέδιο , χωρίς κάλυψη , χωρίς εφοδιασμό και χωρίς διαβιβάσεις. Οι φάλαγγες αυτοί , ασύνδετοι μεταξύ τους , δεν είναι πλέον σε θέση ν΄ αντιμετωπίσουν τη συγκροτημένη επιθετική διάταξη των Τούρκων. Η μέχρι εκείνη την εποχή νικήτρια και υπερήφανη Στρατιά Μικράς Ασίας , η οποία είχε αντιμετωπίσει νικηφόρα τους Τούρκους από τη Σμύρνη μέχρι τα πρώθυρα της Αγκυρας, εγκατέλειψε την Μικρά Ασία με απώλειες 13.000 νεκρούς, 15.000 τραυματίες και 17.000 εξαφανισθέντες. Κατά το 1922 στη Μικρά Ασία δεν νικήθηκε ο Ελληνας μαχητής ως οπλίτης ή ως αξιωματικός. Νικήθηκαν η πολιτική και η στρατιωτική του ηγεσία >>. (Απόσπασμα από τον πρόλογο του βιβλίου , του Αντιστράτηγου ε.α. Σ. Γεωργούλη).

 

 

 

Στις 17 Αυγούστου , στην κοιλάδα του Αλή Βεράν γίνεται η φονικότερη μάχη της Μικρασιατικής Καταστροφής και γράφτηκε μια πραγματική τραγωδία. Τα δείγματα ατομικής αυτοθυσίας και ηρωισμού χρειάζονται τόμους για να γραφούν. Οι Ελληνες με το πάθος του απελπισμένου, ενώ βάλλονται καταιγιστικώς από τους γύρω λόφους, δεν περιμένουν να πεθάνουν αμυνόμενοι. Η κραυγή «Αέρα, αέρα!» δονεί την ατμόσφαιρα, αυτή την συννεφιασμένη μέρα και οι ήρωες επιτίθενται εναντίον των κυμάτων του εχθρού. Στην κόλαση του Αλή Βεράν, 16 ελλιπή τάγματα απέκρουσαν 60 εχθρικά με 16 ίλες ιππικού και 23 πυροβολαρχίες. Τελικά πριν τις 22.00 το βράδυ τα απομεινάρια των δυο Σωμάτων κατορθώνουν να διαφύγουν προς Δυσμάς ενώ οι τραυματίες στον χώρο της μάχης εκλιπαρούν τους συναδέλφους τους να τους απαλλάξουν από το όνειδος της τουρκικής αιχμαλωσίας, χαρίζοντάς τους το θάνατο.

Επίλογος

Ο Χρήστος Σπανομανώλης γεννήθηκε το 1900 στη Σμύρνη . Σπούδασε στην Κιουπετζόγλειο και στην περίφημη Ευαγγελική Σχολή Σμύρνης. Ταυτόχρονα ειδικεύθηκε στην Αγγλική Φιλολογία στην Y.M.C.A. κοντά στον καθηγητή Fowler.

Σε ηλικία 17 ετών , απόφοιτος πλέον της Ευαγγελικής Σχολής επιστρατεέται μαζί με τ΄ αδέλφια του Κωνσταντίνο και Δημήτριο και με το συμμαθητή του Ηλία Χούλη στον Τουρκικό στρατό, ως Οθωμανός υπήκοος. Μετά πολλές περιπέτειες στις 2 Μαίου 1919 και αφού απελύθηκαν από τουν τουρκικό στρατό , τα τρία αδέλφια κατετάγησαν ως εθελοντές στον ελληνικόν στρατό, λαμβάνοντας μέρος σε όλες τις ένδοξες μάχες στη Μ. Ασία.

Ο Χρ. Σπανομανώλης γράφει για το βιβλίο του <<Οταν επέστρεψα τον Αύγουστο του 1923 στην Ελλάδα, ξεπλήρωσα έναν όρκο που είχα δώσει κατά τη διάρκεια της αιχμαλωσίας μου, όταν έβλεπα να εξωλοθρεύονται από τους Τούρκους μια ολόκληρη γενιά με απερίγραπτα βασανιστήρια. Να παραδώσω στον ιστορικό του μέλλοντος , όπως έζησα το παρόν ημερολόγιό μου, το οποίο πράγματι αποτελείται από σελίδες γραμμένες με αίμα και με πόνο. Αναπαριστά το Γολγοθά , όπως τον έζησα μαζί με μυριάδες Ελλήνων. Είναι η βίβλος του μαρτυρίου εκείνων που σώθηκαν από τις σφαίρες, για να σβήσουν αργότερα από τις στερήσεις, τις καχουχίες, τα βάσανα...- υπολογίζονται σε εξήντα περίπου χιλιάδες - και των ασυγκρίτως ολιγωτέρων , που επέστρεψαν ζωντανοί σκελετοί, πραγματικοί δραπέτες μιας αφαντάστου κολάσεως, προς δόξα των απογόνων του Ερτοργούλ...

 

 

Το βιβλίο μου δεν περιέχει υπερβολές. Μέσα στα διάφορα στρατόπεδα της Μ.Ασίας ασφαλώς θα έχουν συμβεί και πολύ φρικτότερα πράγματα και θα συνέβησαν τραγικώτερς σκηνές. Αλλωστε , αδιάψευστοι μάρτυρες είναι οι διασωθέντες γιατροί των αιχμαλώτων κ.κ. Αποστολίδης, Χατζηπέτρος και πολλοί άλλοι των οποίων το ηθικό κύρος και η ειλικρίνεια είναι αναμφισβήτητος.

 

 

 

Ομολογώ ότι παρ΄ όλο , που μόνο από τη δική μου οικογένεια έχω περί τους δέκα στενούς συγγενείς που εξολοθρεύτηκαν στην Μ.Ασία με τα γνωστά βασανιστήρια των Τούρκων, επίστευσα στην Ελληνοτουρκική φιλία ...Εξαπατήθηκα όμως. Δεν υπολόγισα τα τραγικά γεγονότα της Κωνσταντινούπολης της 6ης Σεπτεμβρίου 1955....>>.

 

Ο Χρήστος Σπανομανώλης μετά την αιχμαλωσία εγκαθίσταται στη Σύρο. Με την επιχειρηματική του δραστηριότητα άφησε εποχή στους εμπορικούς κύκλους του εξωτερικού και όπως λέει ο ίδιος:

<<Μετά λίγα χρόνια πολύ σκληρής δουλειάς , αλλά με την υποστήριξη των Συριανών που εκτιμούσαν και βοηθούσαν κάθε άνθρωπο δραστήριο και ικανό και κυρίως ηθικό και τίμιο, κατώρθωσα να δημιουργηθώ πολύ καλά. Αγόρασα ένα αυτοκίνητο για την εργασία μου και φυσικά για αναψυχή. Είχα οδηγό τον συμπολεμιστή μου , ένα σπουδαίο παλληκάρι, το Νικόλα Σαργολόγο. Του είχα δώσει εντολή στις 6 κάθε απόγευμα να είναι στο σπίτι και να παίρνει τη μητέρα μου και να την πηγαίνει περίπατο έως τις 8. Είναι πολύ περίεργο πράγμα πόσο γρήγορα σε θεωρούν δικό τους άνθρωπο οι Κυκλαδίτες. Σου δείχνουν τέτοια οικειότητα που νομίζεις ότι σε γνωρίζουν χρόνια. Γι΄ αυτό πολύ γρήγορα βρήκα τον εαυτό μου και σιγά ξεχάστηκαν τα βάσανα της αιχμαλωσίας. Θα ήθελα το παρόν βιβλίο να θεωρηθεί σαν ένα μνημόσυνο για όλους τους χαμένους ηρωικούς και αθάνατους συμπολεμιστές μου της Μ.Ασίας>>.

 

 

 

 

Ο Χρήστος Σπανομανώλης παντρεύτηκε τη Δέσποια Λουμάκη και απέκτησε 3 γιους.

Το 1945 με το τέλος του Β΄ παγκοσμίου πολέμου βρίσκεται ολοκληρωτικά κατεστραμένος από τους Γερμανούς και Ιταλούς. Δεν χάνει όμως το κουράγιο του και αρχίζει έναν ηράκλειο αγώνα για την αναδημιουργία του εμπορικού του οίκου. Και τα καταφέρνει και πάλι !

 

 

 

Ο Αντιστράτηγος ε.α. Σ. Γεωργούλης γράφει για το βιβλίο : <<Ο Χρήστος Σπανομανώλης , αυτόπτης μάρτυρας και θύμα των περιπετειών του Μικρασιατικού δράματος, ανασύρει μια πτυχή της αυλαίας και εκθέτει τα γεγονότα όπως τα αντελήφθει ο ίδιος και όπως τα έζησε. Η συμβολή του η οποία συντελεί στη διατήρηση της μνήμης του Εθνους δεν έχει μόνο ιστορική αξία. Εχει και αξία ηθική και πολιτικήν διότι μπορεί να υπενθυμίζει στον ελληνικό λαό και στους πολιτικούς ηγέτες του, ότι οφείλουν να εξετάζουν με μεγάλη προσοχή το παρελθόν, όταν λαμβάνουν αποφάσεις οι οποίες ρυθμίζουν το μέλλον.

Χορευτικό τμήμα Συλλόγου Ποντίων και Βορειοελλαδιτών Σύρου



έμπνευση από έναν ποντιακό χορό μας , έργο της Γιολάντας Ζιάκα, μέλος του χορευτικού

                                                  

Μετά από ένα διάλειμμα για τις καλοκαιρινές διακοπές  το χορευτικό τμήμα του συλλόγου , με ιδιαίτερη χαρά , ξεκίνησε το νέο κύκλο μαθημάτων ποντιακών χορών το Σάββατο 1 και την Κυριακή 2 Σεπτεμβρίου .

 
 

 

Η προσέλευση νέων χορευτών  ικανοποίησε τόσο το  σύλλογο όσο και το δάσκαλο.

 
 

Οι  επόμενοι  κύκλοι μαθημάτων θα πραγματοποιηθούν όπως  παρακάτω:  

 

 
 

Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α 

 

  1.   Σάββατο 15/9  στις 19.00 - 21.00 και την Κυριακή 16/9 στις 11.00 - 13.00

2.   Σάββατο 29/9 στις 19.00 - 21.00 και την Κυριακή 30/9 στις 11.00 -13.00

    3.   Σάββατο 13/10 στις 19.00 -21.00 και την Κυριακή 14/10 στις 11.00 - 13.00


Το υπόλοιπο πρόγραμμα Οκτωβρίου - Νοεμβρίου και μέχρι το τέλος του χρόνου,
θα ανακοινωθεί αργότερα, μαζί με τις υπόλοιπες εκδηλώσεις....  

Υπενθυμίζεται ότι στο σύλλογο λειτουργούν δύο τμήματα:
α. Για αρχάριους και παιδιά
β. Για προχωρημένους

 

 

 

Ανταμώνουμε  και μόνοι μας, κάθε Κυριακή 11.00 - 13.00

 

(χωρίς την παρουσία του δάσκαλου)

 

για να χορέψουμε ποντιακούς χορούς, επειδή απλά το κάνουμε κέφι!!!  

 

Μπορείτε να μας βρείτε στην οδό Μυτιλήνης 17 Ερμούπολη

 

 

 

 

 

Αυλαία και πάμε, ξαναπετάμε...Με το παιδικό θεατρικό εργαστήρι του Συλλόγου Βορειοελλαδιτών Σύρου

Αυλαία και πάμε και περπατάμε σε μια ευθεία φωτεινή.
Αυλαία και πάμε εδώ γελάμε να μοιραστούμε τη σκηνή.
Αυλαία και πάμε εδώ γελάμε ...

Αυλαία και πάμε θα σεργιανάμε κόντρα σε χίλιους προβολείς.
Αυλαία και πάμε ξαναπετάμε κι έλα να ανοίξουμε φτερά.


Καινούργια χρονιά ξεκινά την Παρασκευή 14 Σεπτεμβρίου στις 17.00.

Ελα να παίξουμε θέατρο, να χορέψουμε και να κάνουμε τον κόσμο μας πιο όμορφο.

Ελα στην παρέα μας και , ποιος ξέρει , ίσως μαζί να κάνουμε τον κόσμο μας πιο φωτεινό ...

Ίσως πεις πως είμαι ονειροπόλος (You may say that I'm a dreamer).
αλλά δεν είμαι μόνο ένας (But I'm not the only one).
Ελπίζω κάποια μέρα εσύ θα μας ενώσεις (hope someday you'll join us).
και ο κόσμος θα ζει σαν ένας. (I And the world will live as one). (imagine - John Lenon)

Το παιδικό θεατρικό εργαστήρι του Συλλόγου Βορειοελλαδιτών Σύρου (Μυτιλήνης 17-Ερμούπολη ) ξανά μαζί σας , κάθε Παρασκευή και Σάββατο στις 17.00-19.00.

Στόχος του εργαστηρίου είναι να φέρει τα παιδιά σε επαφή με το θέατρο, σαν θεατές και σαν ηθοποιούς. Τα παιδιά μέσα από το θεατρικό εργαστήρι μαθαίνουν να λειτουργούν μέσα σε μια ομάδα, κοινωνικοποιούνται, καλλιεργείται η αισθητική τους, η ικανότητα διαλόγου και οξύνονται η δημιουργικότητα και η φαντασία τους.

Εμψυχώτρια η κ. Βέτα Αποστολίδου , μέλος του Δ.Σ. του συλλόγου και μόνιμη συνεργάτης του εργαστηρίου . Από φέτος κοντά μας και το μέλος του συλλόγου κ. Ελένη Ξανθοπούλου , παιδαγωγός (η πτυχιακή της αφορούσε τη σημασία του θεάτρου στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών και την καλλιέργεια της θεατρικής παιδείας. Ασχολήθηκε με το θεατρικό παιχνίδι στο σχολείο όπου εργαζόταν)!

Οι πρώτες δέκα εγγραφές θα λάβουν από ένα δώρο .

Για πληροφορίες / εγγραφές στο τηλέφωνο 6932411950 , e-mail: navyblue@otenet.gr

Αυλαία και πάμε!!!

                                     

 

                      Ορισμένες φωτογραφίες από τις παραστάσεις του εργαστηρίου

 

Η συμβολή του Ορθόδοξου κλήρου στην διάσωση του Ποντιακού Ελληνισμού

Γράφει ο θεολόγος, εκκλησιαστικός ιστορικός και νομικός Ιωάννης Ελ. Σιδηράς

 Στον αγώνα εναντίον του κακού και της αδικίας από τους Οθωμανούς κατά των Ποντίων Ελλήνων πρωτοστάτησε ο ιερός κλήρος του Πόντου με βαρύτατο φόρο αίματος και θυσίες. Τούτο συνέβη περισσότερο στις αρχές του 20ού αιώνος με την έναρξη του Α΄ παγκοσμίου πολέμου (1914) έως και την μικρασιατική καταστροφή το 1922 και την ανταλλαγή των πληθυσμών που επηκολούθησε με την συνθήκη της Λωζάνης (1923). Στην διάρκεια αυτών των ετών, από το 1914 μέχρι το 1923 συνέβη και η γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού, η οποία αριθμητικά φθάνει σχεδόν τις 355.000 αθώες ψυχές.



Η προσφορά της Ιεράς Μητρόπολης Τραπεζούντος


Ας περιορισθούμε όμως στην κατά μητρόπολη προσφορά του ιερού κλήρου στην διάσωση του Ποντιακού Ελληνισμού. Στην ιερά μητρόπολη Τραπεζούντος με τις ενέργειες και την καθοδήγηση του Κομοτηναίου συμπατριώτου μας μητροπολίτου Χρυσάνθου Φιλιππίδη η «Φιλόπτωχος Αλελφότης», σωματείο με φιλανθρωπική δράση, πρωτοστάτησε στην περίθαλψη των προσφύγων και ανέπτυξε σπουδαιοτάτη κοινωνική πρόνοια με διανομή τροφίμων και ιματισμού κατά την περίοδο 1916-1918.


Για να διατηρηθούν ακμαίες οι εθνικές παραδόσεις και ο ελληνικός πολιτισμός στον Πόντο δημιουργήθηκε το έτος 1917 η «Εθνική Ένωσις των Νέων», ενώ παράλληλα συστάθηκε και η «Επιτροπή Προσφύγων», η οποία και περιέθαλψε 3.000 πρόσφυγες, που είχαν μεταφερθεί εκεί από τα Κοτύωρα μετά τον βομβαρδισμό της πόλεως από τον ρωσικό στόλο (11-8-1917), τόσο με την λειτουργία συσσιτίων, όσο και με την αναγκαία νοσηλεία των ασθενών και τραυματιών.

Για την προστασία της Τραπεζούντος από τους Τσέτες του Κεμάλ Αττατούρκ, ύστερα από την φυγή των Ρώσων, δημιουργήθηκε σώμα 80 νέων Τραπεζούντιων, το οποίο και ανέλαβε την φρούρηση του φρουρίου στο Μίθριο Όρος. Έτσι διοργανώθηκε η άμυνα των περιοχών Σουρμένων, Ματσούκας, Σάντας και Μεσοχαλδίου, μέχρις ότου κατέφθασαν εκεί οι υπεύθυνες και επίσημες οθωμανικές αρχές. Το αποτέλεσμα ήταν να διασωθεί ο μισός σχεδόν ελληνικός πληθυσμός της επαρχίας Τραπεζούντος.


Ύστερα από τις έντονες και πιεστικές παραστάσεις διαμαρτυρίας του μητροπολίτου Χρυσάνθου προς τον Βαλή της Τραπεζούντος ματαιώθηκε η εξορία 300 Ελλήνων και εξαιρέθηκαν από την υποχρεωτική στρατιωτική υπηρεσία τόσο οι καθηγητές και δάσκαλοι των σχολείων, όσο και το προσωπικό των Εκκλησιών, ενώ τα εργατικά τάγματα της Τραπεζούντος δεν ακολούθησαν τα τουρκικά στρατεύματα που υποχωρούσαν με την προέλαση των Ρώσων, με αποτέλεσμα να γλιτώσουν την τελευταία στιγμή από τους κινδύνους που τα περίμεναν.


Όλοι οι Έλληνες κάτοικοι της περιοχής Ριζαίου, που το 1916 είχαν συλληφθεί από τους Τούρκους για να εξορισθούν, χάρις στις ενέργειες του μητροπολίτου Χρυσάνθου, απελευθερώθηκαν. Το ίδιο συνέβη και με τους κατοίκους της Αργυρουπόλεως, οι οποίοι παρ’ ολίγον ελυτρώθησαν από την εξορία τους στον Καύκασο. Όταν άρχισε η εξόντωση των Αρμενίων, η μητρόπολη Τραπεζούντος συμπαραστάθηκε στο δράμα τους με όλες της τις δυνάμεις, προφυλάσσοντας τα κορίτσια τους στο μητροπολιτικό μέγαρο. Σπουδαιότατος όμως υπήρξε ο ρόλος που διαδραμάτισε η μητρόπολη και στο χρονικό διάστημα της ρωσικής κατοχής της Πόλεως Τραπεζούντος (Απρίλιος 1916-Φεβρουάριος 1918), όταν με την έγκριση των Τούρκων, που αποχωρούσαν, δημιουργήθηκε προσωρινή κυβέρνηση με πρόεδρο τον μητροπολίτη Χρύσανθο, η οποία κυβέρνησε με δικαιοδοσία και αμεροληψία, προστατεύοντας αδιακρίτως χριστιανούς και μουσουλμάνους. Κατά παρόμοιο τρόπο ο μητροπολίτης Χρύσανθος τον Σεπτέμβριο του 1919 διαπραγματεύθηκε με εξέχοντες Τούρκους την δημιουργία αυτονόμου κράτους στον Πόντο με ισοπολιτεία Ελλήνων και μουσουλμάνων. Η προσπάθεια αυτή απέτυχε λόγω της αντιδράσεως των τότε μεγάλων δυνάμεων.


Κορυφαίο όμως γεγονός στην όλη δραστηριότητα της μητροπόλεως υπήρξε η εκπροσώπηση του Ποντιακού Ελληνισμού στο Συνέδριο της Ειρήνης (Παρίσι 1919) από τον μητροπολίτη Χρύσανθο για την δημιουργία Ανεξάρτητης Δημοκρατίας του Πόντου με διαρκείς παραστάσεις και συνεννοήσεις με τον πρωθυπουργό της Ελλάδος Ελευθέριο Βενιζέλο. Στην ιερά μητρόπολή Ροδοπόλεως και μόνο το γεγονός της αυστηρής απομονώσεως του μητροπολίτου Κυρίλλου και της φυλακίσεως αυτού επί ένα έτος, αρκεί, για να φανεί το μέγεθος των διώξεων του ελληνισμού του Πόντου και ιδιαιτέρως το μίσος των Τούρκων εναντίον του Πατριαρχικού κλήρου.


Η προσφορά της μητροπόλεως Χαλδίας


Στην επαρχία της μητροπόλεως Χαλδίας, με επίκεντρο την Κερασούντα, της οποίας ο φόρος αίματος στην περίοδο 1916-1923 δεν ήταν λίγος, αφού εδώ κυρίως έδρασε ο περιβόητος ληστής Τοπάλ Οσμάν με το πλήθος των κακουργημάτων του, ο μητροπολίτης Λαυρέντιος αμέσως μόλις πληροφορήθηκε ότι είχε αποφασισθεί από τους Τούρκους η εξορία όλων των Ελλήνων που κατοικούσαν στα παράλια του Πόντου και σε βάθος 50 χιλιομέτρων προς το εσωτερικό, έσπευσε να συναντηθεί με τον επίτροπο του Καϊμακάμη Κερασούντος Νιχάτ – Βέη και παρεκάλεσε να αποφευχθεί η εξορία, η οποία μέσα στον χειμώνα ισοδυναμούσε με τέλεια εξόντωση.

Ταυτόχρονα ο μητροπολίτης Λαυρέντιος με τηλεγραφήματά του προς τον Μ. Βεζύρη (πρωθυπουργό), τους υπουργούς Στρατιωτικών και Εσωτερικών, την Βουλή και τον αρχηγό του Γ’ Στρατιωτικού Σώματος παρεκάλεσε να ανακληθεί η διαταγή της εξορίας. Δυστυχώς, όλες του οι προσπάθειες απέτυχαν και έτσι οι Έλληνες κάτοικοι των παραλίων εξορίστηκαν προς τα ενδότερα. Τον βαρύτερο φόρο αίματος πλήρωσε η περιφέρεια Τριπόλεως, αφού από τις 13.000 κατοίκους της μόλις 1.500-2.000 διασώθηκαν. Μάταια ο μητροπολίτης Λαυρέντιος απευθύνθηκε στον εκπρόσωπο της Γερμανικής Πρεσβείας για την διάσωση των Ποντίων, από τους οποίους το 1916 εξορίσθηκαν 35.000.

Η προσφορά της μητροπόλεως Κολωνίας

Στην ιερά μητρόπολη Κολωνίας, κατά την πρώτη περίοδο των διωγμών (1916-1918), έτυχε να είναι ποιμενάρχης ο γηραιός Σωφρόνιος, ο οποίος βλέποντας τους θανάτους, τις εξορίες, τους βασανισμούς, την ασιτία και την αφόρητη δυστυχία των Ποντίων, υπέκυψε τελικώς και παρέδωσε το πνεύμα του, τον Φεβρουάριο του 1917.


Ύστερα από προσωρινή διοίκηση της μητροπόλεως από τον Ιερέα Ιωακείμ Γιαμουρίδη, νέος μητροπολίτης Κολωνίας εξελέγη το 1919 ο Γερβάσιος Σουμελίδης.


Η πρώτη φροντίδα του μητροπολίτου Γερβασίου ήταν να αποκαταστήσει, συντηρήσει και περιθάλψει το μέγα κύμα των προσφύγων. Συγκέντρωσε λοιπόν σωρεία δεμάτων ρουχισμού, τροφίμων, φαρμάκων και ζωοτροφών, που μοίρασε με αξιοθαύμαστο τρόπο στο χειμαζόμενο ποίμνιό του. Παράλληλα, με τα χρήματα που συγκέντρωσε, αποκατέστησε τα ερειπωμένα σπίτια της περιοχής του, που είχαν λεηλατηθεί και πυρποληθεί από τους Τούρκους και εγκατέστησε τους εξορίστους. Για την καλλιέργεια μάλιστα των χωραφιών χορήγησε σε κάθε τέσσερις οικογένειες από ένα ζώο, ενισχύοντας ταυτόχρονα αυτές και με χρηματικά ποσά.

Ιδιαίτερη ήταν και η μέριμνά του για τα ορφανά, ιδρύοντας ορφανοτροφείο για την περίθαλψή τους. Το φιλανθρωπικό του έργο ανεκόπη βιαίως το 1922 με την επερχόμενη καταστροφή. Όταν μάλιστα διαπίστωσε ότι υπήρχαν ακόμη Πόντιοι εξόριστοι στα βάθη της Μικράς Ασίας το 1923, μόλις υπεγράφη η συνθήκη της Λωζάνης, έσπευσε σε βοήθεια των εγκαταλελειμμένων εκείνων δυστύχων υπάρξεων και με συντονισμένες ενέργειες και διαβήματα στις Τουρκικές αρχές τους μετέφερε στα παράλια του Ευξείνου Πόντου, ώστε από εκεί ασφαλείς να μεταφερθούν στην Ελλάδα.


Η προσφορά της Ιεράς μητρόπολης Νεοκαισαρείας


Στην Ιερά μητρόπολη Νεοκαισαρείας από το 1911 μητροπολίτης είχε εκλεγεί ο Πολύκαρπος Ψωμιάδης, ο οποίος από τις πρώτης στιγμής ενδιαφέρθηκε για την προστασία του ποιμνίου του από τις κάθε είδους Τουρκικές καταπιέσεις.


Η αντιμετώπιση των Τουρκικών αυθαιρεσιών ήταν στο στόχαστρό του και γι’ αυτό ήταν έντονα και σκληρά τα υπομνήματα που απέστειλε στο Οικουμενικό Πατριαρχείο καταγγέλλοντας κάθε τουρκική παράβαση, με αποτέλεσμα να διωχθεί, φτάνοντας στο πιο ακραίο σημείο, να καταδικασθεί ερήμην σε θάνατο από τα περιβόητα τουρκικά δικαστήρια της Ανεξαρτησίας στην Αμάσεια, τον Σεπτέμβριο του 1921.


Όσο μετριοπαθής και αν ήταν ως χαρακτήρας, δεν μπορούσε παρά να είναι επικριτικός προς τους Τούρκους για τα ανομολόγητα έργα τους. Εντούτοις, ερχόμενος ο μητροπολίτης Πολύκαρπος σ’ επικοινωνία με τις Τουρκικές αρχές, κατόρθωνε να τους εμπνεύσει τον σεβασμό προς το πρόσωπό του, επειδή ακριβώς η όλη του πολιτεία διεπνέετο από ένα γενικό πνεύμα σωφροσύνης αλλά και γενναίας δράσεως. Έτσι, δεν είναι ολίγες οι περιπτώσεις που κατόρθωνε να επανορθώσει κατάφωρες αδικίες από τους Τούρκους σε βάρος του Ελληνικού πληθυσμού.


Η προσφορά της Ιεράς μητρόπολης Αμασείας


Όσον αφορά, τέλος, την Ιερά μητρόπολη Αμασείας, πρέπει να τονίσουμε ότι πρόκειται για την πλέον πολύπαθη και μαρτυρική μητρόπολη του Πόντου, αν λάβουμε υπόψιν μας ότι στην περίοδο των διωγμών των Ποντίων (1914-1922) από τους Τούρκους, προσέφερε τον βαρύτερο φόρο αίματος και θυμάτων. Και τούτο, διότι, ενώ σε πληθυσμό 697.000 Ελλήνων όλου του Πόντου είχαν εξοντωθεί 288.598 άτομα, στην Περιφέρεια της Αμασείας επί συνολικού πληθυσμού 227.273 Ελλήνων εξοντώθηκαν 177.070 άτομα.


Το τρομερό αυτό ποσοστό της εξοντώσεως τόσο μεγάλου πληθυσμού οφείλετο κυρίως στην ανάπτυξη ανταρτικού κινήματος στην Περιφέρεια αυτή, γεγονός που επέβαλλε μεγαλύτερες υποχρεώσεις στον Ποιμενάρχη της μητροπόλεως αυτής. Και αυτός δεν ήταν άλλος από τον ήρωα του μακεδονικού αγώνος (1903-1908), ως μητροπολίτου τότε Καστορίας, Γερμανό Καραβαγγέλη.


Ο μητροπολίτης Γερμανός από την πρώτη στιγμή της εκλογής του (1908) οργάνωσε τις ομάδες των Ποντίων που δεν μπορούσαν ν’ ανεχθούν τις καταπιέσεις των Τούρκων. Έτσι ιδρύθηκαν οι πρώτες ανταρτικές ομάδες που έφθαναν σε αριθμό περίπου 5.000 ανδρών. Αποτέλεσμα των ενεργειών αυτών του Γερμανού ήταν να συλληφθεί από τους Τούρκους, να οδηγηθεί στην Κωνσταντινούπολη (1917), να φυλακισθεί και να απελευθερωθεί αργότερα με ενέργειες του Οικουμενικού Πατριαρχείου μας.


Εντοτότατη ήταν η διαμαρτυρία του μητροπολίτου Γερμανού στις 6 Ιουνίου του 1916 προς τον μουτεσαρίφη της Αμισού για τις αποτρόπαιες ενέργειες των Τούρκων. Τότε έγραφε τα εξής: «Είναι αδύνατο να απαριθμήσουμε όλα τα εγκλήματα που διεπράχθηκαν από τα όργανα της δημόσιας ασφάλειας κάτω από τα μάτια της εξοχότητός σας. Μπροστά στα λυπηρά αυτά περιστατικά των τελευταίων πέντε μηνών βγαίνει από μέσα μου στο όνομα των βασανισθέντων μία κραυγή πόνου και σας επιβαρύνω εγώ, εξοχώτατε, με την ευθύνη των όσων συνέβησαν».


Ενδιαφέρον επίσης είναι και το μνημόνιο που έστειλε στις 26 Φεβρουαρίου 1917 προς τον υπουργό Εξωτερικών της Αυστρουγγαρίας, στη Βιέννη, κόμη Φον Χούντενιτζ, σχετικά με τα δεινοπαθήματα του ποιμνίου του, γράφοντας τα εξής: «Η κοινότητά μας διελύθη παντελώς. Τα σχολεία μας τα πήραν, το χρηματιστήριο του καπνού άδειασε, τα μαγαζιά κλείσανε, οι πρόκριτοι φύγανε, τα προάστια άδειασαν την νύχτα, οι περιουσίες λεηλατήθηκαν, τα εύφορα χωριά κάηκαν. Τους φτωχούς χωρικούς τους στείλανε στο εσωτερικό ή σκορπίστηκαν στους τέσσερις ανέμους. Πάνω από την Χώρα βασιλεύει ο τρόμος, η κατάσταση είναι απελπιστική. Ποιος μπορεί να πει σ’ εμάς ποια φοβερά γεγονότα έχουμε ν’ αντιμετωπίσουμε. Ποιος ξέρει τι θα συμβεί αύριο και σ’ εμάς;»

Είναι δε χαρακτηριστικό το απόσπασμα από τα γραφόμενα του Δημήτριου Αποστολίδη: «Τυγχάνει (ο Γερμανός) ένας από τους διαπρεπέστερους και πλέον μορφωμένους ιεράρχες του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Ο ενθουσιασμός, το θάρρος και η παρρησία του λόγου, η παραδειγματική αφιλοκέρδεια, η εθνική δράση του ιεράρχου, τον καθιστούν εθνάρχη του ποντιακού Ελληνισμού».


Για όλους αυτούς, λοιπόν, τους λόγους και για την μεγάλη του προσφορά στην Εκκλησία και στο Έθνος, η Κεμαλική κυβέρνηση κατεδίκασε τον Γερμανό ερήμην σε θάνατο με τα περίφημα δικαστήρια της Ανεξαρτησίας στην Αμάσεια (21-9-1921) μαζί με άλλους μητροπολίτες του Πόντου.


Αγαπητοί αναγνώστες, αυτή είναι σε γενικές γραμμές η προσφορά του οικουμενικού μας πατριαρχείου και των αρχιερέων αυτού στον αγώνα της διασώσεως του ποντιακού ελληνισμού.


Θα τελειώσω την γραφή με δύο αράδες από την έκθεση που απέστειλε στο Πατριαρχείο ο μητροπολίτης Γερμανός, κατά την 15-3-1917, αναφορικά με το μαρτύριο και την θυσία των Ποντίων. Έγραφε τότε τα εξής: «Ούτε ένας ευρέθη λιπόψυχος, αρνησίθρησκος ή αρνησίπατρις παρ’ όλες τις υποσχέσεις των Τούρκων προς τα λιποψυχούντα γυναικόπαιδα ενώπιον του βεβαίου θανάτου. Άπαντες απέθαναν ως Έλληνες χριστιανοί φέροντες επί κεφαλής τον στέφανον του μαρτυρίου, άξιοι να διεκδικήσουν τίτλους αμάραντους επί της ευγνωμοσύνης του έθνους και να συγκαταριθμηθούν στα νέφη των εκατομμυρίων μαρτύρων».

Η ελληνική παιδεία στον Πόντο κατά την περίοδο 1821-1922

Γύρω στο 1890 στον Πόντο υπήρχαν 500 περίπου σχολεία με 543 δασκάλους στα οποία φοιτούσαν 20.500 μαθητές

Η ελληνική εκπαίδευση στον Πόντο κατά την εκατονταετία 1821-1922, λόγω των πολλών και σημαντικών γεγονότων σε πολιτικό και πολεμικό επίπεδο, πέρασε από διάφορες φάσεις. Στην αρχή της παραπάνω περιόδου η εκπαίδευση εμφανίζεται με λίγα σχολεία στα αστικά κυρίως κέντρα, καθώς και στα μοναστήρια του Πόντου. Στα λιγοστά και όχι σταθερώς πάντοτε λειτουργούντα σχολεία των χωριών, οι παρεχόμενες γνώσεις ήταν η ανάγνωση, η γραφή και η αριθμητική (λογαρία). Η δε σπουδή των παραπάνω μαθημάτων γινόταν με ποικιλότατα συστήματα, που η παιδαγωγική αξία τους εξαρτιόταν από την ικανότητα και τη μόρφωση των εκάστοτε διδασκάλων. Οι διδάσκαλοι, ιερείς και καλόγηροι συνήθως εδίδασκαν μέσα στις εκκλησίες και στα σπίτια τους. Για βιβλία μεταχειρίζονταν τα «πινακίδια» ή τους πίνακες ή φυλλάδες από μικρό χαρτί, διπλωμένο πολλές φορές και τυλιγμένο με πετσί.


Μέσα σ’ αυτό γράφονταν τα στοιχεία του αλφαβήτου, οι συλλαβές και οι λέξεις. Έπειτα διδάσκονταν η «Οκτώηχος», το «Κυριακάδιο», το «Ψαλτήρι», ο «Απόστολος» και το «Μηνιαίον». Αργότερα, μετά την εκμάθηση της αναγνώσεως άρχιζε η γραφή και ύστερα η λογαριθμητική (ο λογαριασμός). Ο δε διδάσκαλος δίδασκε στους μαθητές, ενώ πολλές φορές ησχολείτο συγχρόνως και με κάποιο άλλο βιοποριστικό έργο και εργασία.


Στη συνέχεια η εκπαίδευση αναπτύχθηκε και οργανώθηκε καλύτερα. Η σημαντική πρόοδος στην εκπαίδευση συνίστατο, τόσο στην ίδρυση νέων σχολείων, όσο και στην αύξηση των μαθημάτων και των σχολικών τάξεων, αλλά και στην ποιότητα των παρεχόμενων γνώσεων. Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι στην περιοχή του Πόντου, λίγο μετά την έκδοση του αυτοκρατορικού διατάγματος Χάττι Χουμαγιούν το έτος 1856, υπήρχαν περισσότερα από εκατό σχολεία στοιχειώδους εκπαιδεύσεως και δεκαπέντε περίπου «Ελληνικά» σχολεία (σχολαρχεία).


Από το έτος 1880 και εξής η εκπαίδευση στον Πόντο παρουσιάζει αλματώδη ανάπτυξη. Σχολεία ανεγείρονταν παντού, σε πόλεις και χωριά. Δημιουργούνται βαθμίδες εκπαιδεύσεως και τα εκπαιδευτήρια λειτουργούσαν πια επί τη βάσει εσωτερικών κανονισμών. Γύρω στο 1890, στον Πόντο υπήρχαν πεντακόσια περίπου σχολεία των δύο βαθμίδων (στοιχειώδους και μέσης), στα οποία φοιτούσαν περίπου 20.500 μαθητές και εδίδασκαν 543 διδάσκαλοι και καθηγητές.


Στις αρχές του 20ου αιώνος η πρόοδος της ελληνικής παιδείας στον Πόντο φθάνει στο απόγειό της. Από κανένα χωριό, έστω και δέκα οικογενειών, δεν έλειπε το ελληνικό σχολείο. Έτσι, στα μέσα της πρώτης εικοσαετίας του 20ου αιώνος έχουμε την εξής πληθυσμιακή σχολική εικόνα του Ελληνισμού στον Πόντο:
Πληθυσμός 650.000 κάτοικοι περίπου, που κατοικούσαν σε 11 πόλεις, 41 κωμοπόλεις και σε 1.013 χωριά. Σχολεία: Δύο ονομαστά γυμνάσια, της Τραπεζούντας και της Αμισού, επτά ημιγυμνάσια, της Αργυρουπόλεως, της Κερασούντος, των Σουρμένων, των Κοτυώρων, της Σινώπης, της Πάφρας και του Ακ Δαγ Ματέν, 1.047 σχολαρχεία, αστικές σχολές και δημοτικά σχολεία. Σε όλα τα παραπάνω εκπαιδευτήρια φοιτούσαν περίπου 70.000 μαθητές και μαθήτριες. Εδίδασκαν δε 1.230 περίπου διδάσκαλοι και καθηγητές.

Η ίδρυση των σχολείων στον Πόντο ήταν έργο της οργανωμένης κοινότητος και της εκκλησίας. Βασική προϋπόθεση για την ίδρυση και λειτουργία σχολείου ήταν η εξασφάλιση εσόδων και η εξεύρεση δασκάλων. Η εκπαίδευση λοιπόν στον Πόντο ήταν κοινοτική. Όλα τα έσοδα από την ανέγερση των διδακτηρίων μέχρι και την πληρωμή των διδασκάλων, εκαλύπτοντο από τις συνεισφορές όλων των κατοίκων της κοινότητος. Αρωγός στην οικονομική ενίσχυση της παιδείας ήταν πάντοτε η Εκκλησία. Δεν ήταν όμως λίγες και οι περιπτώσεις, που τα έξοδα ανεγέρσεως διδακτηρίων και λειτουργίας των σχολείων ανελάμβαναν εξ ολοκλήρου ή εν μέρει φιλόμουσοι και φιλοπάτριδες ομογενείς της διασποράς.

Σημειώνουμε εδώ με έμφαση ότι η ελληνική εκπαίδευση στον Πόντο ουδεμίας ενισχύσεως ετύγχανε από την τουρκική κυβέρνηση, η οποία εισέπραττε εντούτοις ειδικό φόρο για την παιδεία από τους Έλληνες ραγιάδες.

Η διάρθρωση της ελληνικής εκπαιδεύσεως στον Πόντο ακολουθούσε με κάποια καθυστέρηση την αντίστοιχη διάρθρωση του ελεύθερου ελληνικού κράτους και δεν διέφερε από άλλες περιοχές του αλύτρωτου ελληνισμού. Τα βασικά είδη σχολείων ήταν: 1) νηπιαγωγεία, 2) γραμματοδιδασκαλεία, 3) Αλληλοδιδακτικά, 4) Δημοτικά, 5)Αστικά, 6) «Ελληνικά Σχολεία», ή Σχολαρχεία, 7) Ημιγυμνάσια, 8) Γυμνάσια και 9) Τα δύο φροντιστήρια της Τραπεζούντος και της Αργυρουπόλεως. Η φοίτηση των παιδιών δεν ήταν βέβαια υποχρεωτική, όλοι όμως οι γονείς εφιλοτιμούντο και έστελναν τα παιδιά τους στα σχολεία. Η φοίτηση αγοριών και κοριτσιών ήταν μεικτή στα χωριά, όπου υπήρχαν δυνατότητες συντηρήσεως ενός μόνου σχολείου. Στα μεγαλύτερα όμως χωριά, στις κωμοπόλεις και στις πόλεις, τα σχολεία διακρίνονταν σε αρρεναγωγεία και παρθεναγωγεία ή σε σχολεία αρρένων και σχολεία θηλέων. Το 1912 υπήρχαν στον Πόντο περίπου 971 αρρεναγωγεία, στα οποία εφοιτούσαν 43.500 μαθητές και 100 περίπου παρθεναγωγεία με 6.000 μαθήτριες.

Την εποπτεία των σχολείων ασκούσε τότε κυρίως η Σχολική Επιτροπή, η οποία οριζόταν από τα μέλη της ελληνικής κοινότητος ή ήταν αιρετή. Την σχολική επιτροπή αποτελούσαν άνθρωποι που έδειχναν ζωηρό ενδιαφέρον για τα θέματα της παιδείας. Την υψηλή εποπτεία, ίσως και τον τελευταίο λόγο για τα σχολικά πράγματα, είχε η Εκκλησίας με τους εκπροσώπους της. Η σχολική επιτροπή μεριμνούσε για τις ανάγκες του σχολείου. Εισέπραττε από τους κατοίκους τις εισφορές και τις προσφορές για το σχολείο.

Προσλάμβανε τους δασκάλους με συμφωνητικό συμβόλαιο. Παρακολουθούσε την εν γένει λειτουργία των σχολείων και λογοδοτούσε ενώπιον της συνελεύσεως των κατοίκων. Μία ή δύο φορές το έτος, απαραίτητα όμως στο τέλος κάθε σχολικής χρονιάς, διεξάγονταν οι εξετάσεις των μαθητών μπροστά στο κοινό, στους κατοίκους δηλαδή κάθε ελληνικής κοινότητος. Στις εξετάσεις αυτές κρίνονταν οι επιδόσεις των μαθητών για την προαγωγή τους, αλλά και η τύχη των διδασκάλων. Επιτροπές από δασκάλους και καθηγητές των κεντρικών σχολείων περιόδευσαν στα σχολεία των επαρχιών ή παρίσταντο στις ετήσιες εξετάσεις τους και συνέτασσαν ειδικές εκθέσεις για τη λειτουργία τους.


Πηγή: Παρατηρητής της Θράκης

Σταυρουδακι στο λαιμό . Μια συγκινητική ιστορία του Πόντου

Συνάδελφός στο γραφείο, με ποντιακή καταγωγή και καρδιά μου διηγήθηκε πως κατά τη δεκαετία του '90 παρακολουθούσε αργά το βράδυ κρατικό κανάλι.


Παρουσιαζόταν ένα ντοκιμαντέρ για τη γενοκτονία των Ποντίων και με αυτή την αφορμή διάφοροι άνθρωποι κατέθεταν τις μαρτυρίες τους.


Κάποια στιγμή μίλησε ένας γηραιός κύριος ποντιακής καταγωγής με κατάλευκα μαλλιά. Ήταν καθηγητής πανεπιστημίου. Αυτός με πολύ συγκίνηση είπε τα εξής: «Αρκετά χρόνια πριν, όταν ήμουν πενηντάρης μιλούσα με μια θεία μου που ήταν γιαγιά πια. Μου μιλούσε με μεγάλο παράπονο για την πατρίδα μας τον Πόντο και για τους προγόνους μας.


Πάνω στην κουβέντα της είπα πως σύντομα θα έκανα ταξίδι - προσκύνημα στον Πόντο. Κρεμάστηκε πάνω μου και με παρακάλεσε με λυγμούς, όταν πάω να της κάνω ένα χατίρι. Μου διηγήθηκε επακριβώς που βρισκόταν το πατρικό της σε χωριό του Πόντου.


Μου εξήγησε με λεπτομέρεια τα χαρακτηριστικά του χωριού, τους δρόμους και μου προσδιόρισε με ακρίβεια τη θέση του σπιτιού. Μου είπε μόλις το βρω να ζητήσω απ' τους Τούρκους που θα έμεναν πια εκεί να βρουν ένα κασελάκι, που είχε κρύψει σε συγκεκριμένο σημείο του παλιού αρχοντικού. Μου περιέγραψε πλήρως το κασελάκι και το τι περιείχε μέσα.

Ασημικά, παλιά κοσμήματα, λίρες κλπ, ένα μικρό θησαυρό δηλαδή. Μου είπε να τα αφήσω στους Τούρκους για αμοιβή με προϋπόθεση να μου δώσουν ένα κρεμαστό σταυρό που είχε μέσα το κασελάκι. Αυτός ο σταυρός ήταν ο βαφτιστικός του μικρού παιδιού της, που το έχασε κατά τη γενοκτονία.


Αυτή είχε γλιτώσει. Είχε γλιτώσει μόνο τη ζωή της γιατί η χαροκαμένη ψυχή της μόνο ο Θεός γνωρίζει πως πέρασε μέσα στις πικρές αναμνήσεις εδώ στην Ελλάδα.


Έσβησε τα παρακαλετά της μέσα στα δάκρυα και της υποσχέθηκα να κάνω ότι θα περνούσε απ' το χέρι μου, αλλά μέσα μου δεν είχα πολλές ελπίδες. Πράγματι έκανα το ταξίδι, έκανα ότι επιθυμούσα για τον εαυτό μου και μετά κατευθύνθηκα για το χωριό της θείας μου. Η περιγραφή του ήταν τόσο λεπτομερής, που βρήκα το σπίτι πολύ εύκολα.

Παλιό λιθόκτιστο δίπατο αρχοντικό. Χτύπησα την πόρτα και μου άνοιξε ένας Τούρκος λίγο μικρότερος σε ηλικία από εμένα. Ευτυχώς ήξερε άπταιστα αγγλικά γιατί ετύγχανε σεβαστό πρόσωπο της δημόσιας διοίκησης της περιοχής με μεγάλο αξίωμα (Νομάρχης;) και μπορούσαμε να συνεννοηθούμε πολύ άνετα.


Του διηγήθηκα με λεπτομέρεια ότι μου είχε πει η θεία μου. Για μια στιγμή ταράχθηκε και μετά μου είπε αποφασιστικά. Κοίτα να δεις, τώρα καλύτερα να φύγεις γιατί υπάρχουν και άλλοι ομοεθνείς μου στο σπίτι και δε μπορώ να μιλήσω ελεύθερα. Ξαναέλα το απόγευμα την τάδε ώρα που θα είμαι μόνος να τα πούμε καλύτερα. Πράγματι έκανα όπως μου είπε και όταν ξαναπήγα με υποδέχθηκε μέσα στο σπίτι πια. Αφού ήπιαμε τον καφέ χωρίς να μιλήσει έφυγε απ΄ το δωμάτιο υποδοχής και σε λίγο ξαναγύρισε κρατώντας στα χέρια του το κασελάκι της θείας μου.


Κυριολεκτικά μου έπεσε το φλιτζάνι του καφέ απ' τα χέρια -Ώστε το βρήκατε ήδη, ψέλλισα σαστισμένος. -Ναι, εδώ και πολλά χρόνια από τότε που είμαι σε αυτό το σπίτι. Πάρε το. Πιστεύω ότι σου ανήκει, πρόσθεσε. -Μα δεν το θέλω, είπα διστακτικά. Μόνο το σταυρουδάκι θέλω. Αυτό μόνο ζήτησε η θεία μου. Σας παρακαλώ κρατήστε όλα τα υπόλοιπα. -Κοίτα να δεις, είπε θυμωμένα.


Θα κάνεις αυτό που σου λέω. Αυτά δεν είναι δικά μου. Τόσα χρόνια τα φύλαγα μέχρι που ήρθες εσύ. Στη θεία σου ανήκουν. Να της τα πάς. -Μα, το σταυρουδάκι, ψέλλισα φοβισμένα.

Τότε με μια κίνηση άνοιξε το πουκάμισό του και φάνηκε κρεμασμένο στο λαιμό του το σταυρουδάκι. -Αυτό δε μπορώ να στο δώσω. Δε μπορώ, γιατί είναι δικό μου… Πραγματικά ζαλίστηκα. Δεν καταλάβαινα τι εννοούσε. -Είναι δικό μου. Ακούς; Είπε δυνατά. Είναι δικό μου, γιατί εγώ είμαι το παιδί που έχασε η θεία σου πριν σαράντα χρόνια. Έμεινα να τον κοιτώ με ανοιχτό το στόμα. Βούρκωσα.


Ήταν ο χαμένος μου ξάδερφος. Έπεσα στην αγκαλιά του και τον έσφιξα. Έκλαιγα με αναφιλητά. Το ίδιο και αυτός. Όταν συνήλθαμε μου είπε. Δεν ήξερα ότι η μητέρα μου έζησε. Έμεινα πίσω.


Άλλοι Τούρκοι πήρανε το σπίτι και με μεγαλώσανε σαν παιδί τους. Τώρα είναι πεθαμένοι. Έχω την δικιά μου οικογένεια εδώ πια. Του ζήτησα να με ακολουθήσει στην Ελλάδα. Να δει τη μάνα του. Αρνήθηκε -Δε μπορώ να γυρίσω πια.


Τα παιδιά μου έχουν μεγαλώσει. Είναι αξιωματικοί στον τουρκικό στρατό. Και σε υψηλές θέσεις. Δεν ξέρουν ότι είναι Έλληνες. (σημ.: απ' τη συνέχεια της διήγησης θα φανεί ότι σε αυτό το σημείο ψευδόταν για να προφυλάξει τα παιδιά του) -Αν φύγω στην Ελλάδα τα παιδιά μου μπορεί να πάθουν κακό εδώ. Δεν πρέπει να έχω καμία σχέση με την Ελλάδα. Επέμενα και τον παρακάλεσα να έρθει τουλάχιστον ένα ταξίδι σαν τουρίστας και να επωφεληθεί για να δει τη μάνα του και του άλλους συγγενείς του. -Δε γίνεται, μου απάντησε. Για να καταλάβεις εδώ έχω μεγάλη δημόσια θέση. Σαν εμένα υπάρχουν πολλοί εδώ.


Εγώ τους προσέχω. Με έχουν ανάγκη. Αν πάω στην Ελλάδα θα δώσω στόχο ότι κάτι συμβαίνει και θα κινδυνέψουν και άλλοι.

(Σημ. Από αυτό το σημείο φαίνεται, ότι ταυτόχρονα με το αξίωμα που κατείχε σαν Τούρκος ήταν και τοπικός ηγέτης των Κρυπτοχριστιανών. Το πιθανότερο ήταν και τα παιδιά του να το γνωρίζανε αλλά προφυλαγόντουσαν εξαιρετικά).

-Να δώσεις πολλά φιλιά στη μάνα μου. Να μη λυγίσει. Να κάνει υπομονή. Να της πεις ότι θα συναντηθούμε στην άνω Ιερουσαλήμ. Αγκαλιαστήκαμε και πάλι και χωρίσαμε δακρυσμένοι. Επέστρεψα στην Ελλάδα και έτρεξα αμέσως με το κασελάκι στη θεία μου για να της το δείξω και να της πω τα φοβερά νέα. Αλλά τι δυσάρεστη έκπληξη με περίμενε.


Οι συγγενείς μου, μου διηγηθήκανε, πως λίγο μετά την αναχώρησή μου για την Τουρκία η θεία μου άφησε την τελευταία της πνοή. Ίσως ο καλός Θεός την πήρε κοντά του για να μην ακούσει ότι τόσα χρόνια ζούσε το παιδάκι της και αυτή δε μπορούσε να το έχει στην αγκαλιά της. Με αρκετά δάκρυα είχε ματώσει την καρδιά της, τόσο καιρό. Δε θα άντεχε να ακούσει κάτι τέτοιο.