Ανήμερα της Παναγίας 71 χρόνια μετά

15 Αυγούστου. Γεγονός συγκλονιστικό σκίασε τη σημερινή γιορτή της Μεγαλόχαρης στην Τήνο. Ενώ το καταδρομικό του ελληνικού πολεμικού ναυτικού «ΈΛΛΗ» (παλαιού τύπου, ταχύτητας 20 κόμβων την ώρα, οπλισμού 2 πυροβόλων των 152 χλστμ., 4 των 102 χλστμ. και 2 των 76 χλστμ., εκτοπίσματος 2.115 τόν. και με πλήρωμα 232 άνδρες) ναυλοχούσε, με τον επίσημο μεγάλο σημαιοστολισμό του, στο λιμάνι του νησιού, με κυβερνήτη τον Πλοίαρχο Χατζόπουλο, δέχθηκε ξαφνική και απρόσμενη επίθεση, πριν προλάβει να προβάλει οποιαδήποτε αντίδραση.

Τα γεγονότα είχαν εξελιχθεί ως εξής: Περί τις 8.30 το πρωί, και λίγο πριν αρχίσει η περιφορά της Εικόνας της Παναγίας, ακούστηκε ένας υπόκωφος συριγμός, από το βυθό της θάλασσας, που μέσα σε δευτερόλεπτα κατέληξε σε έκρηξη, στα ύφαλα του «ΈΛΛΗ». Κι ενώ το πλοίο τρανταζόταν από την πρώτη τορπίλη που το είχε πλήξει, βρέθηκε πνιγμένο στους καπνούς, με είκοσι μέλη του πληρώματος, που εκείνη τη στιγμή ήταν στο κατάστρωμα, στη θάλασσα. Λίγα λεπτά αργότερα ακολούθησε δεύτερη τορπίλη, που τίναξε τα νερά του λιμανιού σε ύψος 30 μ., κι ύστερα τρίτη, που έπληξε την προκυμαία. Το σκάφος, βαρύτατα τραυματισμένο στο κέντρο, είχε τη χαριστική του βολή από την προκληθείσα έκρηξη του λεβητοστασίου του, το οποίο και μετέδωσε τη φωτιά σε μεγάλο τμήμα του πλοίου. Το πλήρωμα πρόλαβε και έκλεισε μερικά στεγανά, αλλά, τελικά, το «ΈΛΛΗ» έλαβε κλίση προς τη μια πλευρά, γωνίας 10-15°. Παρά τη σύγχυση που είχε προκληθεί, ο κυβερνήτης μπόρεσε να διατηρήσει την ψυχραιμία του και να καθοδηγήσει το πλήρωμα προς τις επιβαλλόμενες ενέργειες, με τις οποίες και κατορθώθηκε να διασωθούν οι τραυματίες των μηχανοστασίων. Οι προσπάθειες, ωστόσο, κατάσβεσης της πυρκαγιάς και ρυμούλκησης του σκάφους δεν απέδωσαν, και το «ΈΛΛΗ», τελικά, βυθίστηκε, μια ώρα και ένα τέταρτο ακριβώς μετά την πρώτη βολή, και λίγα λεπτά μετά την εγκατάλειψη του, κατά διαταγή του κυβερνήτη, από το πλήρωμα.

Οι στιγμές ήταν δραματικές, το δε πλήθος που παρακολουθούσε την όλη τραγωδία από τη στεριά δεν ήξερε πώς να αντιδράσει και να βοηθήσει. Η πανηγυρική ατμόσφαιρα μεταβλήθηκε με μιάς σε βαρύ πένθος και η τελετή παρ’ ολίγο να ματαιωθεί. Στην Αθήνα, εξάλλου, η είδηση, που μεταδόθηκε αμέσως, όσο κι αν καταβλήθηκε προσπάθεια αποφυγής εντυπώσεων, προκάλεσε μεγάλη αναταραχή. Ο πρωθυπουργός, πάντως, έδωσε αμέσως εντολή να συνεχιστεί η τελετή και να πραγματοποιηθεί η προγραμματισμένη λιτανεία, για δε την επιστροφή των προσκυνητών απέστειλε ειδική νηοπομπή επιβατικών πλοίων με την προστασία των αντιτορπιλικών «Βασιλιάς ΓΕΩΡΓΙΟΣ» και «Βασίλισσα ΟΛΓΑ», υπό τον Αρχηγό Στόλου, Υποναύαρχο Καββαδία. Γενικό Επιτελείο Ναυτικού

70 χρόνια μετά, μέσα από τα επίσημα αρχεία του ΒΝ

Με τη συμπλήρωση 70 ετών από την επέτειο της βύθισης της «Ελλης» παρουσιάστηκαν μέσα από τα επίσημα αρχεία του ΒΝ όλες οι άγνωστες πτυχές των ιταλικών προκλήσεων. <<Οι εντολές που είχαν δοθεί ήταν σαφείς. Το πλοίο θα αγκυροβολούσε σε απόσταση 550 μέτρων από τον λιμενοβραχίονα, τηρώντας κλειστά τα στεγανά (όπως και εν πλω), διατηρώντας τον ένα λέβητα υπό πλήρη πίεση, τα αντιαεροπορικά οπλισμένα και το πλήρωμα σε αυστηρή επαγρύπνηση. Στην προκαθορισμένη θέση έφθασε το πρωί της 15ης Αυγούστου στις 06.25. Ένα αεροσκάφος φάνηκε να κατοπτεύει την περιοχή, δίνοντας την εντύπωση ότι μπορεί να ακολουθήσει εναέρια επίθεση. Όμως το ιταλικό σχέδιο είχε αλλάξει. Αφού τα βομβαρδιστικά δεν μπορούσαν να προσβάλλουν με επιτυχία κινούμενες ή εβρισκόμενες σε όρμο ναυτικές μονάδες, θα παρέδιδαν τη σκυτάλη στο κατεξοχήν επιθετικό όπλο του ναυτικού τους. Ένα υποβρύχιο, το «Delfino» είχε αναλάβει να φέρει σε πέρας την πιο ιταμή αποστολή στην ιστορία του Ιταλικού Ναυτικού. Δύο ώρες αργότερα στις 08.25 μια έκρηξη συγκλόνισε το πλοίο. Ο τορπιλισμός του ευδρόμου «Έλλη» ήταν το ποτήρι που, όπως θα διαπίστωναν οι Ιταλοί, θα ξεχείλιζε από την οργή των Ελλήνων. Όμως θα περίμεναν μέχρι τις 28 Οκτωβρίου του 1940… Στο ταξίδι της επιστροφής για το λιμάνι του Πειραιά , τα αντιτορπιλικά «Βασιλεύς Γεώργιος» και «Βασίλισσα Όλγα» μετέφεραν το πλήρωμα του «Έλλη», καθώς και τα τμήματα των τορπιλών που είχαν πλήξει το σκάφος, στα οποία διακρίνονταν καθαρά η ιταλική προέλευση και τα γράμματα RM (Regia Marina). Ο αρχηγός στόλου διαβίβασε άμεσα με κρυπτογράφημα στον πρωθυπουργό Ι.Μεταξά τα στοιχεία που επιβεβαίωναν την ιταλική πρόκληση. Μέσα σε λιγότερο από 20 λεπτά έλαβε ως απάντηση: «Λόγω ύψιστων εθνικών συμφερόντων, επιβαλλόταν απόλυτη εχεμύθεια σχετικά με την εθνικότητα των τορπιλών».Ιωάννης Θεοδωράτος

Από τη δεκαετία του 1950 το κουφάρι του «Ελλη» δεν βρίσκεται πια στον βυθό της θάλασσας.Το ελληνικό κράτος ήρθε σε συμφωνία με ιταλική εταιρεία και ανέλαβε την ανέλκυση του πλοίου , μεταφέροντας τα υπολείμμματα στην Ιταλία για να γίνουν παλιοσίδερα. Ο πρώην δήμαρχος της Τήνου κ. Απέργης λέει <<Θα έπρεπε να βρίσκονται εδώ σε κάποιο μουσείο>> και θυμάται τις στιγμές που ακολούθησαν τον τορπιλισμό. «Υστερα από προτροπή του Μητροπολίτη Φιλάρετου η λιτανεία με την ιερή εικόνα έγινε κανονικά. » . Επί δημαρχίας του κατασκευάστηκε το μνημείο του «Ελλη» το οποίο βρίσκεται σήμερα στο λιμάνι του νησιού.


«Φυσικά η λιτανεία είχε πένθιμο χαρακτήρα. Ο κλήρος δεν φορούσε τα προβλεπόμενα για την περίσταση εορταστικά άμφια, αλλά το μαύρο ράσο. Ηταν το ελάχιστο που μπορούσε να γίνει για τους ναυτικούς που χάθηκαν » υπογραμμίζει ο κ. Αμιραλής.

Oνόματα ναυτικών πεσόντων:

1. ΑΡΧΙΚΕΛΕΥΣΤΗΣ (ΠΥΡ) Π. ΚΑΤΣΑΙΤΗΣ
2. ΚΕΛΕΥΣΤΗΣ (ΑΡΜ) Χ. ΤΣΙΡΙΓΩΤΗΣ
3. ΚΕΛΕΥΣΤΗΣ (ΜΗΧ) Ν. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ
4. ΥΠΟΚΕΛΕΥΣΤΗΣ Β' (ΜΗΧ) Ι. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ
5. ΝΑΥΤΗΣ (ΘΕΡΜ) Ι. ΑΝΕΤΣΕΛΟΠΟΥΛΟΣ
6. ΝΑΥΤΗΣ (ΘΕΡΜ) Γ. ΓΡΙΒΑΣ
7. ΝΑΥΤΗΣ (ΘΕΡΜ) Α. ΚΑΛΛΙΑΣ
8. ΝΑΥΤΗΣ (ΘΕΡΜ) Ι. ΜΠΟΝΟΣ
9. ΝΑΥΤΗΣ (ΘΕΡΜ) Δ. ΤΟΜΑΡΑΣ
10. ΝΑΥΤΗΣ (ΘΕΡΜ) Μ. ΠΕΤΤΑΣ

Ιταλική τορπίλη φωτό Χ. Γκούβας Ν.Μούσειο Πειραιά

Στην αρχοντική Ποσειδωνία (Ντελαγκράτσια , η ονομασία της οποίας προέρχεται από την τοπική καθολική εκκλησία της Παναγίας των Χαρίτων) , στην περιοχή με τα υπέροχα σπίτια, τα πολλά δέντρα και την αξεπέραστη γοητεία, παρουσιάστηκε το Σάββατο 30 Ιουλίου το βιβλίο του Δ. Χάλαρη <<Τα βάσανα μικρών ανθρώπων. Από τον Εβρο στη Σύρο-Παιδοπόλεις>> από το Σύλλογο Βορειοελλαδιτών Σύρου <<Ο Μέγας Αλέξανδρος>> και τον Πολιτιστικό Σύλλογο Ποσειδωνείας <<Ποσειδών>>. Το βιβλίο , ως γνωστόν, αναφέρεται στα δύσκολα χρόνια του εμφυλίου πολέμου και στη φιλοξενία μικρών παιδιών από τον ακριτικό Εβρο στις παιδοπόλεις της Σύρου .

Η παρουσίαση του βιβλίου φιλοξενήθηκε στον προαύλιο χώρο του πρώην Δημαρχείου Ποσειδωνείας , όπου βρέθηκαν πολλοί φίλοι και των δύο πολιτιστικών συλλόγων. Κατά την έναρξη της εκδήλωσης ο πρόεδρος του πολιτιστικού συλλόγου <<ΠΟΣΕΙΔΩΝ>> κ. Μάρκος Ρούσσος καλωσόρισε τους παρευρισκομένους , ενώ η κ. Ουρανία Πανταζή, πρόεδρος του Συλλόγου Βορειοελλαδιτών Σύρου εξήγησε στους παρευρισκομένους τις ενέργειες που έκανε από τη στιγμή που βρέθηκε μπροστά στο υλικό (χειρόγραφα, φωτογραφίες, μαρτυρίες) από την ιδιαίτερή της πατρίδα , που είχε στην κατοχή του ο κ. Δ.Χάλαρης. Οπως εξήγησε , αφού εξασφάλισε τα πνευματικά δικαιώματα , τα οποία παραχώρησε ο κ. Χάλαρης αφιλοκερδώς στο σύλλογο , ζήτησε την οικονομική στήριξη της Νομαρχίας Εβρου. Ο τέως Νομάρχης Εβρου κ. Νικόλαος Ζαμπουνίδης έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την έκδοση του βιβλίου , καθ΄ όσον ένα από τα παιδιά που φιλοξενήθηκαν στις παιδοπόλεις της Σύρου ήταν και ο πατέρας του.

Για το βιβλίο μίλησαν ο συγγραφέας του βιβλίου και ο καθηγητής και στρατηγικός σύμβουλος κ. Νίκος Λυγερός.Ο κ. Νίκος Λυγερός μεταξύ άλλων ανέφερε: <<Αυτό που με άγγιξε στο βιβλίο του Δημήτρη είναι ότι αυτά τα παιδιά εάν δεν είχαν φιλοξενηθεί εδώ θα ήταν νεκρά πριν πεθάνουν , λόγω της μνήμης. Η μνήμη συνδυάζεται με την αλήθεια , η αλήθεια είναι η ιδιότητα που δε ξεχνάμε.Το βιβλίο αυτό μπορεί να είναι μικρό αλλά είναι βιβλίο της αλήθειας>>.

Στη συνέχεια , με την καθοδήγηση του Γιώργου Πάχου , ο οποίος σκηνοθέτησε τη δραματοποίηση του αποσπάσματος <<Οι κόρες της λησμονιάς>> του Εβρίτη συγγραφέα Θ.Παπαθεοδώρου, η Εύη Αριστείδου στο μονόλογο της μάνας που της έχουν αρπάξει τη μικρή της κόρη και το τραγούδι της Χρυσούλας Κεχαγιόγλου, η οποία τραγούδησε το ΄΄ξενιτεμένο μου πουλί, εκεί στα ξένα που΄ σαι ΄΄ , έκανε πολλά μάτια να βουρκώσουν. Καθοριστική ήταν η παρουσία της Βέτας Αποστολίδου . Βουβή , κρατώντας ένα αναμμένο φαναράκι , αναζητούσε το χαμένο κορμί του παιδιού της , ρόλο που έπαιζαν τα παιδιά του παιδικού θεατρικού εργαστηρίου του Συλλόγου Βορειοελλαδιτών. Τη δραματική σκηνή πλαισίωναν χορευτές με τις παραδοσιακές στολές των Μεταξάδων Εβρου .

Κατόπιν τα παιδιά των πολιτιστικών συλλόγων Φοίνικα και Ποσειδωνίας χόρεψαν , συμβολικά , δύο χορούς της Σύρου . Με αυτόν τον τρόπο υποδέχτηκαν το χορευτικό του πολιτιστικού συλλόγου Μεταξάδων Εβρου . Οι χορευτές και οι συνοδοί τους ήρθαν στη Σύρο από τον ακριτικό Εβρο για να χορέψουν στην εκδήλωση αλλά και να προσκυνήσουν τον τόπο , που τα δύσκολα χρόνια του εμφυλίου άνοιξε μια ζεστή αγκαλιά για τους δικούς τους ανθρώπους. Πολλά από τα παιδιά του χορευτικού ήταν απόγονοι εκείνων των παιδιών που φιλοξενήθηκαν στις παιδοπόλεις της Σύρου . Μάλιστα και οι ίδιοι φιλοξενήθηκαν στον ίδιο χώρο που πριν 64 χρόνια φιλοξενήθηκαν οι δικοί τους άνθρωποι.

Το βιβλίο διατίθεται από το Σύλλογο Βορειοελλαδιτών Σύρου

Η Παναγία Σουμελά βρήκε τη ψυχή της

Παναγία Σουμελά Πόντος

1931 Αφιξη της εικόνας της Παναγίας Σουμελά  από τον Πόντο στην Ελλάδα

 

 

 

Την πρόθεσή του να λειτουργήσει και φέτος στην ιστορική μονή της Παναγίας Σουμελά στην Τραπεζούντα του Πόντου , για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά , επιβεβαίωσε σε αντιπροσωπεία της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος στο Φανάρι ο προκαθήμενος της Ορθοδοξίας Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος.

 

 

Τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν απευθείας την Πατριαρχική Θεία Λειτουργία, που θα τελεστεί στις 15 Αυγούστου στην Παναγία Σουμελά, στην Τραπεζούντα του Πόντου, θα έχουν οι πιστοί, χάρη στον ελληνικό δορυφόρο HELLAS SAT 2, ο οποίος προσφέρει δωρεάν τη διαστημική χωρητικότητα στις ώρες που απαιτείται. Η λειτουργία θα μεταδοθεί μέσα από τις συχνότητες της ΕΤ3.

Παναγία Σουμελά, η Κυρά του Πόντου

Μια ιστορία, μια παράδοση και ένας θρύλος αγκαλιάζουν το σύμβολο του Πόντου, την Παναγία Σουμελά, την Κυρά του Πόντου. Ήταν ο Ευαγγελιστής Λουκάς αυτός που χάραξε τη μορφή της Παναγίας πάνω σε ξύλο. Η εικόνα της Σουμελά, βρέθηκε μετά το θάνατο του Λουκά στην Αθήνα και για αυτό το λόγο, αρχικά είχε ονομαστεί ως η Παναγία η Αθηνιώτισσα.

Στο τέλος του 4ου αιώνα (380- 386) ιδρύθηκε στο όρος Μελά της Τραπεζούντας, το μοναστήρι της Παναγίας Σουμελά, από τους μοναχούς Βαρνάβα και Σωφρόνιο (κατά κόσμο Βασίλειος και Σωτήρχος, θείος και ανιψιός, κάτοικοι και οι δυο Αθηνών). Με μοναδικά εφόδια την πίστη, την επιμονή και την εργατικότητα, οι δυο ερημίτες μοναχοί, κατόρθωσαν να χτίσουν την εκκλησία της Σουμελιώτισσας, σκαλιστή μέσα στο βουνό. Από τότε έγινε γνωστή ως ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΟΥΜΕΛΑ (Εις του Μελά-στου Μελά-Σουμελά). Tο σοβαρό πρόβλημα της ύδρευσης του μοναστηριού, λύθηκε, σύμφωνα με την παράδοση, κατά θαυματουργό τρόπο. H ανθρώπινη λογική αδυνατεί να απαντήσει στο θέαμα που βλέπουν και οι σημερινοί ακόμη προσκυνητές, να αναβλύζει αγιασματικό νερό, μέσα από ένα γρανιτώδη βράχο. Oι θεραπευτικές του ιδιότητες έκαναν πασίγνωστο το μοναστήρι όχι μόνο στους χριστιανούς, αλλά και στους μουσουλμάνους που ακόμη συνεχίζουν να το επισκέπτονται και να ζητούν τη χάρη της Παναγίας. H μονή κατά καιρούς υπέφερε από τις επιδρομές των αλλόπιστων και των κλεπτών, εξ αιτίας της φήμης και του πλούτου που απόκτησε. Mερικά περιστατικά συνδέονται και με θαυματουργικές επεμβάσεις της Παναγίας για τη σωτηρία του μοναστηριού. Σε κάποια απ’ αυτές τις επιδρομές λεηλατήθηκε από ληστές και, σύμφωνα πάντα με την παράδοση, καταστράφηκε, για ν’ ανασυσταθεί από τον Tραπεζούντιο Όσιο Xριστόφορο το 644. Tη μονή προίκισαν με μεγάλη περιουσία και πολλά προνόμια, κτήματα, αναθήματα και κειμήλια οι αυτοκράτορες του Bυζαντίου και αργότερα κυρίως οι αυτοκράτορες της Tραπεζούντας Iωάννης B΄ Kομνηνός (1285-1293), Aλέξιος B΄ Kομνηνός (1293-1330), Bασίλειος B΄ Kομνηνός (1332-1340). Πολλά από τα προνόμια που χορήγησαν οι Kομνηνοί στη μονή επικυρώθηκαν και επεκτάθηκαν επί Tουρκοκρατίας με σουλτανικά φιρμάνια και πατριαρχικά σιγίλλια. Πολύτιμα έγγραφα και πολλά αρχαία χειρόγραφα φυλάγονταν στη βιβλιοθήκη του μοναστηριού, μέχρι τον ξεριζωμό. Mέσα στη βιβλιοθήκη της μονής βρήκε το 1868 ο ερευνητής Σάββας Iωαννίδης το πρώτο ελληνικό χειρόγραφο του Διγενή Aκρίτα.

Μέχρι το 1922, υπήρξε ο οδηγός, ο παρηγορητής, ο συμπαραστάτης, το καταφύγιο και ο εμψυχωτής των Ελλήνων του Πόντου. Υπήρξε επίσης ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες διατήρησης της ελληνικής γλώσσας και ταυτότητας, καθώς και της αναζωπύρωσης της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης των πιστών. Ο αναπάντεχος ξεριζωμός, ερήμωσε μαζί με τον αλησμόνητο Πόντο και τη Βίγλα της Σουμελιώτισσας. Με την ανταλλαγή, τα ιερά κειμήλια παραχωρήθηκαν, και το 1931 τα ξέθαψε και τα έφερε στην Ελλάδα, ο Αμβρόσιος ο Σουμελιώτης, ύστερα από ενέργειες του πρωθυπουργού Ελευθέριου Βενιζέλου προς την τουρκική κυβέρνηση του Ισμέντ Ινονού. Η ελλαδική ιστορία της Παναγίας Σουμελά ξεκινά το το 1951-1952 όταν η εικόνα παραχωρείται στο σωματείο "Παναγία Σουμελά" Θεσσαλονίκης, το οποίο και άρχισε την ανέγερση της Μονής, σε ένα επίπεδο του Βερμίου, πάνω από το χωριό Καστανιά, που είχε παραχωρήσει δωρεάν 500 στρέμματα για την ανέγερση του Προσκυνήματος. Εκεί θρονιάστηκε και η Εικόνα στο νέο της θρόνο. Σκοπός της ανέγερσης της Μονής δεν ήταν η ίδρυση στον ελλαδικό χώρο, ακόμη ενός μοναστηριού, αλλά η ανέγερση ενός προσκυνήματος που θα αποτελούσε σύμβολο και φάρο.

Καστελλόριζο, ένα νησί στο απέραντο γαλάζιο

     Η ΑΟΖ (Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη) είναι το δικαίωμα παράκτιου κράτους να εκμεταλλεύεται κατ’ αποκλειστικότητα μία θαλάσσια ζώνη πλάτους μέχρι και 200 μιλίων. Πιο συγκεκριμένα, να εκμεταλλεύεται το υπέδαφος του βυθού, τον βυθό, τα ύδατα (αλιεία) και την επιφάνεια της θάλασσας (ακόμα και με τη δημιουργία τεχνητών νησιών). Από οικονομικής απόψεως, η υφαλοκρηπίδα είναι σε γενικές γραμμές υποσύνολο της ΑΟΖ. Στην πραγματικότητα, η τάση διεθνώς είναι οι δύο αυτές θαλάσσιες ζώνες να οριοθετούνται ταυτοχρόνως και τα όριά τους να ταυτίζονται. Το Δίκαιο της Θάλασσας προβλέπει ρητά ότι νησιά με οικονομική δραστηριότητα έχουν δικαίωμα ΑΟΖ, όπως οι ηπειρωτικές περιοχές. ΑΟΖ έχουν ανακηρύξει σχεδόν 140 παράκτιες χώρες. Μεταξύ αυτών και οι ΗΠΑ, συμπεριλαμβάνοντας βεβαίως και την ΑΟΖ όλων ανεξαιρέτως των νησιών τους (1983).ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

      Βλέποντας το Καστελλόριζο θα δούμε πως το νησί αποτελεί ένα κόμπο που δένει γεωπολιτικά την Ελλάδα με την Κύπρο . Το σύμπλεγμα του Καστελλόριζου εξασφαλίζει την επαφή της ελληνικής με την κυπριακή ΑΟΖ, εξασφαλίζοντας τη δυνατότητα κοινής ελλαδοκυπριακής συνεκμετάλλευσης κοιτασμάτων ορυκτού πλούτου, όπως επίσης και τη δυνατότητα ενεργοποίησης του Ενιαίου Αμυντικού Δόγματος. Οι δύο αυτές παρεμβάλλονται μεταξύ τουρκικής και αιγυπτιακής, γεγονός που περιορίζει σημαντικά την τουρκική ΑΟΖ στην Ανατολική Μεσόγειο. Προς το παρόν, όμως, ελληνική ΑΟΖ δεν υπάρχει, επειδή η Αθήνα δεν την έχει ανακηρύξει. Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, ένα παράκτιο κράτος αποκτάει ΑΟΖ με μονομερή δήλωση ανακήρυξης. Στη συνέχεια, συνάπτει συμφωνίες οριοθέτησης με τα γειτονικά κράτη. Εάν δεν καταστεί δυνατή η συμφωνία οριοθέτησης, ο τρόπος με τον οποίο οι γειτονικές χώρες λύνουν τη διαφορά τους είναι με παραπομπή στο Διεθνές Δικαστήριο.

Το Καστελλόριζο είναι οι νέες Θερμοπύλες 
του Νίκου Λυγερού

      Για όσους δεν το συνειδητοποιούν ακόμα, το Καστελλόριζο είναι χώρος μιας μάχης όχι μόνο από μόνο του, αλλά ολόκληρη η περιοχή, ειδικά αυτή που ανήκει στον ελληνικό χώρο, δηλαδή η δυτική του πλευρά, λόγω της Συνθήκης Παρισίων του 1947. Στην πραγματικότητα, το θέμα της ΑΟΖ θα ασκήσει de facto μια πίεση σε αυτήν την περιοχή και θα πρέπει να επιλέξουμε αν αυτός ο χώρος θα είναι ανάλογος του Μαραθώνα ή των Θερμοπυλών. Αυτή η πρόσβαση στην επιλογή είναι πρόβλημα βούλησης και βέβαια πρωτοβουλίας εκ μέρους μας. Σε κάθε περίπτωση τα τοποστρατηγικά δεδομένα υπάρχουν, το πλαίσιο γεωστρατηγικής υπάρχει. Όλος ο προβληματισμός είναι η προετοιμασία μας. Αλλιώς θα επαναλάβουμε το λάθος της Συνθήκης Σεβρών του 1920, η οποία μετατράπηκε τελικά σε Συνθήκη Λωζάνης του 1923, η οποία μέσω του προσχήματος των Στενών, καθόρισε την μοίρα της Ίμβρου και της Τενέδου, δίχως να δοθεί σημασία στα συγκεκριμένα νησιά. Η περίπτωση του Καστελόριζου είναι ακόμη πιο σημαντική, διότι επιτρέπει με λανθασμένους χειρισμούς την επαφή μεταξύ Τουρκίας και Αιγύπτου, και μηδενίζει ταυτόχρονα το Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα. Το να δίνουμε έμφαση μόνο στο νησί, δίχως να εξετάζουμε τις επιπτώσεις των πιέσεων πάνω στην συγκεκριμένη περιοχή και να μην προσπαθούμε να καταλάβουμε τα τοποστρατηγικά δεδομένα θεωρώντας ότι δεν προσθέτουν τίποτα στις γνώσεις στις οποίες οφείλουμε τη σημερινή κατάσταση είναι δείγμα αδράνειας. Ενώ στο Καστελλόριζο χρειαζόμαστε όλα τα νοητικά σχήματα της υψηλής στρατηγικής κι όχι μόνο της τακτικής.

Οι άνθρωποι του Καστελλόριζου


      Το Καστελλόριζο δεν είναι μόνο ένα νησί. Οι κάτοικοι του δεν είναι ούτε άγνωστοι , ούτε αγνοούμενοι, όπως πιστεύουν μερικοί ειδικοί που είναι έτοιμοι να τους θυσιάσουν για να λύσουν με εύκολο τρόπο προβλήματα διαπραγματεύσεων. Δεν έχουν συνειδητοποιήσει ότι η Ελλάδα δεν λειτούργησε ποτέ με αυτόν τον τρόπο με τους δικούς της. Δεν είναι η Ελλάδα που θυσιάζει τους ανθρώπους της , αλλά αυτοί που συνειδητά θυσιάζονται γι' αυτήν, διότι ξέρουν ότι είναι ο μοναδικός τρόπος που υπάρχει για να μην πεθάνει. Το Καστελλόριζο, αν είναι ακόμα ζωντανό, είναι μόνο και μόνο διότι οι άνθρωποί μας το κρατούν ζωντανό με την παρουσία τους. Πάντα δίναμε, δίνουμε και θα δίνουμε σημασία στους ανθρώπους μας, διότι είναι οι μόνοι ικανοί ν' αντέξουν μέσα στον χρόνο την κυριαρχία του χώρου. Αν ο λαός έχει τόσο μεγάλη ιστορία, είναι επειδή ζει με την ιστορία λόγω του χρόνου. Κατά συνέπεια, δεν πρέπει να επικεντρωθούμε μόνο στο χώρο και στο νησί, αλλά περισσότερο ακόμα στους ανθρώπους. Κι αν μερικοί πιστεύουν ότι είναι για συναισθηματικούς λόγους και μόνο, λες κι αυτό να είναι αρνητικό, αρκεί να εξετάσουν τη διαφορά που υπάρχει μεταξύ υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης όσον αφορά στο θέμα της οικονομικής δραστηριότητας. Επιπλέον, αν εξετάσουμε το παράδειγμα των Θερμοπυλών δεν είναι η Ελλάδα που τις βοήθησε, αλλά αυτές που βοήθησαν την Ελλάδα λόγω των ανθρώπων που αντιστάθηκαν. Το Καστελλόριζο δεν είναι ένα θέμα εξωτερικής πολιτικής είναι πρώτα από όλα ανθρώπινο. Αν δηλώνει παρουσία μέσα στο χρόνο δεν είναι τυχαίο και οφείλεται στους ανθρώπους που το πόνεσαν. Δεν πρέπει να φοβόμαστε τα τερτίπια και τα διπλωματικά τεχνάσματα των γειτόνων, η ουσία είναι άλλη και δεν αφορά το Αιγαίο ή τη Μεσόγειο, πράγμα το οποίο λύνεται παρεμπιπτόντως με τις διεθνείς συμβάσεις και τις συνθήκες, αλλά ο ελληνισμός και το Ευρωπαϊκό πλαίσιο. Το Καστελλόριζο με την ιστορία του ανήκει στο πρώτο και με τη δράση του ανήκει στο δεύτερο. Το Καστελλόριζο δεν είναι απλώς ένα σύμβολο, αλλά ένα σημείο αναφοράς της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της δικής μας.

Ο Ν. Λυγερός στο ραδιοφωνικό σταθμό της Ι.Μ.Σύρου

      Στη συνέντευξη που παραχώρησε ο κ. Λυγερός στο ραδιοφωνικό σταθμό της Ι.Μ. Σύρου μεταξύ άλλων σχολίασε: <<Το σημαντικό σημείο γεωστρατηγικά για το Καστελλόριζο είναι ότι , είναι το μόνο που επιτρέπει την ουσιαστική ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Για να καταλάβετε, δίπλα από το Καστελλόριζο έχουμε ένα τετραπλό σημείο επαφής , δηλ. τα FIR Αθηνών, Λευκωσίας, Αγκυρας και Κωνσταντινούπολης τα οποία συμπίπτουν σ΄ αυτό το σημείο, άρα ξέρουμε ότι ήδη για τον εναέριο έλεγχο είναι σημαντικό . Επιπλέον , όσον αφορά την ΑΟΖ , έχουμε δύο σημεία , δεξιά και αριστερά από το Καστελλόριζο ,αυτό που είναι δεξιά επιτρέπει την επαφή με την ΑΟΖ της Κύπρου. Αρα εμπλέκονται πολλά πράγματα σ΄ αυτό το σημείο και γι΄ αυτό θα ήταν καλό να συνειδητοποιήσουν όλοι οι Ελληνες ότι , στις διαπραγμτεύσεις που γίνονται τώρα από την Τουρκία με την Αίγυπτο , θεωρούν ότι το Καστελλόριζο δεν έχει ΑΟΖ.....

     Eίναι πολύ σημαντικό να καταλάβουμε ότι ένα τοπικό στοιχείο που φαίνεται έντεχνα περιθωριακό , όταν είναι πάνω σ΄ ένα κρίσιμο χώρο αποκτά γεωστρατηγικές ικανότητες και κατά συνέπεια αποτελεί μετά στόχο για ανθρώπους που θα ήθελαν να διεκδικήσουν διάφορα πράγματα. Το Καστελλόριζο είναι ένα κρίσιμο σημείο για το λεγόμενο Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα, αν θέλουμε να το υποστηρίζουμε έμπρακτα, πρέπει να σταθεροποιήσουμε την παρουσία μας, όχι με μια ελλαδική προσέγγιση, αλλά με την ευρωπαϊκή...

13-14 Αυγούστου , Ημερίδα στο Καστελλόριζο

      Για την προγραμματισμένη ημερίδα στις 13 και 14 Αυγούστου , η οποία διοργανώνεται υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Ν.Αιγαίου αλλά και στη διαπίστωσή μας ότι οι άνθρωποι στο Καστελόριζο ζουν μια ΄΄ανάσα΄΄ από την Τουρκία, ο κ. Λυγερός μας είπε << Πολύ μικρή ανάσα. Νομίζω ότι όταν βρίσκεσαι τόσο κοντά κάθε βήμα σου είναι σημαντικό και βλέπεις διαφορετικά τα πράγματα. Γι΄ αυτό θέλαμε αυτή η ημερίδα να γίνει στο Καστελλόριζο Οπως καταλαβαίνεις θα ήταν πιο εύκολο να γίνει μια ανάλογη ημερίδα στην Αθήνα ή στη Θεσσαλονίκη γιατί θα ήταν πιο εύκολο να ερχότανε κόσμος. Εμείς δε θέλαμε τόσο πολύ τον κόσμο ως μάζα αλλά ως ποιότητα , για να καταλάβουν όλοι πόση σημασία έχει να βρεθούν σ΄αυτό το χώρο, εκείνη τη στιγμή , με τους ανθρώπους, έτσι ώστε να δείξουμε το παρόν , όχι σ΄ ένα χώρο που είναι προβληματικός αλλά ένα χώρο που μας προβληματίζει και που πρέπει να προστατεύσουμε , γιατί υπάρχουν διεκδικήσεις ,υπάρχουν αμφισβητήσεις ...Αν δεν αισθανθούν οι κάτοικοι ότι και εμείς τους πονάμε και τους σκεφτόμαστε όχι απλώς παθητικά αλλά θέλουμε να έχουμε και μια κοινή δράση και να βρισκόμαστε κοντά τους , τότε μπορούμε να φανταστούμε πως είναι το ηθικό τους...>>

Ο Νίκος Λυγερός είναι στρατηγικός σύμβουλος και καθηγητής γεωστρατηγικής στην Αστυνομική Ακαδημία, στη Σχολή Εθνικής Ασφάλειας και στη Σχολή Εθνικής Άμυνας της Ελλάδος. Θα βρίσκεται στη Σύρο στις 30 Ιουλίου , ως ομιλητής ,στην εκδήλωση που διοργανώνει ο Σύλλογος Βορειοελλαδιτών Σύρου. 

Με τους ερημίτες των Ελληνικών Ακτών

ΠΦΑ ΛΥΚΟΥΔΗΣ

Για κάθε ναυτικό, ΄΄φάρος΄΄ σημαίνει ελπίδα, αισιοδοξία και ασφάλεια της ρότας του.

      Η ονομασία των φάρων συνδέεται άμεσα με τον πύργο που έκτισε στο Αιγυπτιακό νησί Φάρος, στα ανατολικά της εισόδου του λιμανιού της Αλεξάνδρειας, ο μεγάλος Αρχιτέκτονας των Ελληνιστικών χρόνων Σώστρατος. Ο πύργος κτίστηκε στις αρχές του 3ου π.Χ. αιώνα και κατέρρευσε από σεισμό τον 8ο μ. Χ. αιώνα. Από το όνομα αυτού του νησιού της Αιγύπτου πήραν την ονομασία τους όλοι οι πυρσοφόροι πύργοι, οι οποίοι χρησίμευαν για την επισήμανση της πορείας των πλοίων εκτοπίζοντας κάθε άλλη γνωστή μέχρι τότε ονομασία.

      Η ακριβής χρονολογία κατασκευής του πρώτου Ελληνικού φάρου δεν μας είναι γνωστή. Το Ελληνικό Έθνος κάτω από τον Τουρκικό ζυγό, δεν μπορούσε να ενδιαφερθεί για το φωτισμό των ακτών του και επομένως σ΄αυτό το διάστημα επικρατούσε σκοτάδι σ΄όλα τα πολυδαίδαλα παράλια της Πελοποννήσου και του Αιγαίου. Ο πρώτος φανός του νεοσύστατου Ελληνικού κράτους άναψε το 1829 στο στόμιο του λιμανιού της Αίγινας, όταν ο Καποδίστριας ανακήρυξε την Αίγινα σαν Πρωτεύουσα της Ελληνικής Πολιτείας. Από το 1848 μέχρι το 1856 με την μέριμνα του Κράτους λειτουργούσαν ένας Φάρος στην νησίδα Γαϊδουροννήσι της Σύρου, δύο φανοί στον Πειραιά, ένας στην Αίγινα και ένας στην Κέα. Το φαρικό δίκτυο της χώρας μας θεωρείται από τα μεγαλύτερα και πιο οργανωμένα στον κόσμο. Αυτό αποτελείται από 1309 φάρους, φανούς και φωτοσημαντήρες εκ των οποίων οι 57 είναι επιτηρούμενοι, ενώ οι 6 είναι μόνιμα επανδρωμένοι.

Παραδοσιακοί Φάροι της Ελλάδας

Φάρος Διδύμη ή Γαιδουρονήσι Σύρος

      Στο φαρικό δίκτυο ανήκουν 120 πέτρινοι παραδοσιακοί φάροι. Η κατασκευή των 120 παραδοσιακών πέτρινων φάρων χρονολογείται μετά την επανάσταση του 1821. Οι εν λόγω φάροι ήταν κατασκευασμένοι κατά τέτοιο τρόπο ώστε, πέραν της φωτιστικής πηγής, διέθεταν και ανάλογες ενδιαιτήσεις για την διαμονή Φαροφύλακα καθώς και αποθηκευτικούς χώρους, αφού λειτουργούσαν με πετρέλαιο. Το τέλος του Β' Παγκόσμιου Πολέμου είχαν διασωθεί μόλις δεκαεννιά (19) επιτηρούμενοι πέτρινοι φάροι.

         

     Η Υπηρεσία Φάρων έκανε προσπάθειες για την εξεύρεση πόρων ώστε να συντηρηθούν οι φάροι αυτοί, που αποτελούν μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς και ναυτικής παράδοσης. Έτσι το 1994 το ΓΕΝ αποφάσισε την σταδιακή διάθεση του ποσού των τετρακοσίων εκατομμυρίων (400.000.000) δρχ. ώστε να αρχίσει η αναπαλαίωση των κτιρίων των φάρων (Σπέτσες, Βρυσάκι Λαυρίου, Μελαγκάβι Κορινθιακού, Ψαρομύτα Ερατεινής, Οθωνοί Κέρκυρας, Πρασονήσι Ρόδου, Υψηλή Καστελόριζου, Πασσάς Οινουσών, Φάσσα Άνδρου, Λιθάρι Σκύρου, Ακρωτήρι Σαντορίνης, Σουσάκι Αργοσαρωνικού). Επιπρόσθετα, σε συνεργασία με το ΓΕΝ, εξετάζονται περιπτώσεις, που φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης υποβάλλουν αιτήματα για επισκευή και αναπαλαίωση παλαιών κτιρίων φάρων και τους οποίους η Υ.Φάρων λόγω έλλειψης πιστώσεων δεν μπορεί να συντηρήσει (Φανάρι Ίου, κλπ), όπου ενεκρίθη η αναπαλαίωση με την προϋπόθεση η μελέτη να έχει τη σύμφωνη γνώμη της Εφορείας Νεωτέρων Μνημείων Κυκλάδων.

     Στη 10η Σύνοδο των μελών του Διεθνούς Οργανισμού Φαρικών Αρχών (IALA) που πραγματοποιήθηκε στις Σπέτσες με θέμα ΄΄Διατήρηση Φάρων, βοηθημάτων ναυσιπλοΐας και συναφών μηχανημάτων ιστορικού ενδιαφέροντος΄΄ την οποία διοργάνωσε το Π.Ν. δια της Υ.Φάρων και συμμετείχαν 27 σύνεδροι από 14 Χώρες, συναποφασίστηκε ότι οι παραδοσιακοί φάροι της Γης, ως Ιστορική Κληρονομιά Αρχιτεκτονικής και Βιομηχανικής Τέχνης, θα πρέπει να διατηρηθούν, αναδειχθούν και προβληθούν στο ευρύ κοινό για να καταστεί Παγκοσμίως γνωστή η σημασία και ο ρόλος τους στη ναυσιπλοΐα των παλαιοτέρων χρόνων.

Ο Φάρος Διδύμη (Γαιδουρονήσι) της Σύρου

      Ο φάρος Διδύμη πρωτολειτούργησε το 1834 και κατασκευάστηκε από την Γαλλική εταιρεία φάρων. Το ύψος του κυλινδρικού του πύργου είναι 29 μέτρα και τό εστιακό του ύψος είναι 68 μέτρα. Θεμελιώθηκε την 25η Ιανουαρίου 1834, για το πρώτο έτος της βασιλείας του Όθωνα, με βασιλική δαπάνη κι είναι έργο του Βαυαρού αρχιτέκτονα Γιόχαν Ερλάχερ. Εντάχθηκε στο Ελληνικό φαρικό δίκτυο μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους το 1912-13. Μέρος του φάρου καταστράφηκε κατά τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο. Το 1948 επισκευάστηκε και από τότε λειτουργεί εκπέμποντας 1 λευκό φωτισμό κάθε 2 λεπτά. Είναι ο πιό παλιός και ταυτόχρονα ψηλότερος φάρος του Ελληνικού φαρικού δικτύου.

      Με αφορμή ενός πρωτότυπου ρεπορτάζ , το οποίο δημοσιεύθηκε στη ΒΡΑΔΥΝΗ το 1940 και ανατυπώθηκε από την Υπηρεσία Ιστορίας του Πολεμικού Ναυτικού το 2009, θ΄ακολουθήσουμε το ταξίδι του φαρόπλοιου ''ΩΡΙΩΝ'' , το οποίο απέπλευσε από τον Πειραιά με σκοπό τον ανεφοδιασμό των φάρων Κρήτης και Κυκλάδων . Το ταξίδι εκείνο κράτησε έναν ολόκληρο μήνα, γεμάτο περιπέτειες και κινδύνους. Ο ''Ωρίων'' ταξιδεύοντας από ακρωτήρι σε ακρωτήρι και από τον πιο μικρό όρμο έως τα λιμάνια των μεγάλων νησιών μας έφθασε στη Σύρο. Ας αφήσουμε όμως το ναυτικό Λ.Πετρομανιάτη να μας ταξιδέψει στον κόσμο των ερημιτών....

....<<Τα ξημερώματα καβατζάραμε τη Σύρα. Το νησί αυτό , στα παλιά χρόνια , ήτανε το πιο πλούσιο απ΄ όλα του Αιγαίου. Σ΄αυτό βασίλευε ο Κτησίας , πατέρας του Σωβόου Ευμαίου, ο οποίος ήτανε υπηρέτης του Οδυσσέως.Αυτό είναι ακόμη η πατρίδα του Φερεκύδη, δασκάλου του Σαμίου φιλοσόφου Πυθαγόρα, σώζεται δε ακόμη και σήμερα μια σπηλιά του που λέγεται <<Σπηλιά του Φερεκύδου>>. Στο λιμάνι της πρωτεύουσας του νησιού αυτού, που ήτανε αφιερωμένη στον Ερμή, τον προστάτη του εμπορίου , εξ ου και σήμερα επεκράτησε και λέγεται Ερμούπολις, αγκυροβολήσαμε προς το μεσημέρι. Ο Λιμενάρχης , ένας εξαιρετικός άνθρωπος , ανέβηκε αμέσως επάνω για να κάνει επίσκεψη και να συνεννοηθεί με τον καπετάν Θανάση για το κάρβουνο. Ευτυχώς είχε έλθει τηλεγραφική διαταγή και συνάμα ανώτερος αξιωματικός των φάρων για να παραστεί στη δημοπρασία που θα γινότανε , όπως αποφασίστηκε αμέσως.

      Ολο το απόγευμα επέρασε με μια γενική τακτοποίηση των πραγμάτων του πλοίου, και προς το βράδυ για πρώτη φορά από τον απόπλου από τον Πειραιά, δόθηκε άδεια εξόδου στους μισούς άνδρες του πληρώματος.Τα παιδιά , που είχανε είκοσι σχεδόν ημέρες μέσα στο πλοίο, βρήκανε την ευκαιρία να το ρίξουνε λίγο έξω και να ξεσκάσουν. Στις δέκα τη νύχτα βγήκε μια μικρή περίπολος και τους μάζεψε, γιατί μόνοι τους ήταν αδύνατο να γυρίσουν, αφού δε βλέπανε....τη μύτη τους από το μεθύσι. Αυτή η σκηνή εννοείται είναι τόσο συνηθισμένη στα λιμάνια , ώστε ούτε και την περιέργεια των αραιών διαβατών της παραλίας προσείλκυε.   Ολόκληρη η επομένη ημέρα πέρασε με τη φόρτωση των καρβούνων και το γέμισμα με πόσιμο νερό των δεξαμενών, τα ξημερώματα δε της τρίτης ημέρας από του κατάπλου στη Σύρα, σαλπάραμε και πάλι για τη συνέχιση του ταξιδιού μας.

      Φεύγοντας από την πρωτεύσουσα της Σύρας, την Ερμούπολη, κρατήσαμε ανοικτά του μικρού νησιού Γάιδαρος ,που μπορεί να πει κανείς ότι κάποιος άγιος που αγαπούσε τους ναυτιλομένους το έρριξε εκεί , στη μέση ακριβώς της εισόδου του λιμανιού , για να τοποθετηθεθεί φάρος τόσο χρήσιμος, για ν΄αποφεύγονται ναυάγια που γινότανε συχνά τους παλαιότερους καιρούς. Ο πύργος, πάνω στον οποίο είναι τοποθετημένος ο φάρος του νησιού αυτού, έχει τριάντα μέτρα ύψος, είναι δηλαδή ο πιο ψηλός από όλους τους άλλους, το δε μηχάνημά του ήτανε το πρώτο περιστροφικό που τοποθετήθηκε από το Ελληνικό Κράτος. Αυτό αντικαταστάθηκε το 1861 με άλλο συγχρονισμένο, το οποίο λειτουργεί ακόμη και σήμερα.

      Το Μάρτιο του 1899 βρεθήκανε κοντά στο Γάιδαρο, πλέοντα με ανοιχτά όλα τα πανιά τους, τα πολεμικά μας Πηνειός, Ευρώτας, Αχελώος και Αλφειός, όταν αιφνιδίως κατελήφθησαν από λαίλαπα , η οποία διέκοψε και τη λειτουργία του φάρου. Ο φαροφύλακας Α. Μπάμπαλος, παλαιός εμποροπλοίαρχος, που είχε δει από νωρίς τα πολεμικά , όταν έσβησε ο φάρος κατάλαβε τον κίνδυνο που διέτρεχαν και άναψε στον εξώστη του φάρου στουπιά ποτισμένα μέσα σε πετρέλαιο.Επί δύο ώρες μέσα στο πανδαιμόνιο της τρικυμίας έμεινε εκεί αγωνιζόμενος για να υπάρχει έστω και λίγο φως ώστε να μπορούνε από τα πολεμικά να υπολογίζουν την απόσταση που τους χώριζε από τη ξηρά. Χάρις στην αυτοθυσία του ερημίτη αυτού , τα πλοία κατώρθωσαν να προσεγγίσουν και αγκυροβολίσανε σε μικρό όρμο του νησιού.

Η Σύρος και το μαύρο χαβιάρι!!!

      Φεύγοντας από το νησί Γάιδαρος και προς το μεσημέρι της ίδιας ημέρας , πιάσαμε στο Λανάδο. Αυτό είναι υπόλειμα της καταποντισθείσας Αιγηίδος Ηπείρου και βρίσκεται στη μέση της Δήλου και της Νότιας πλευράς της Σύρου, πάνω στη διεθνή γραμμή Μαλέα-Σμύρνης. Το νησάκι αυτό , πριν τοποθετηθεί ο σημερινός εν λειτουργία φάρος, το αποφεύγανε οι ναυτικοί και φοβόντουσαν να περάσουν κοντά, γιατί είναι πολύ μικρό και τη νύχτα δε διακρίνεται, όταν μάλιστα είναι χειμώνας και έχει θάλασσα.

         

    Το 1887 πάνω σ΄ αυτό έπεσε και κομματιάστηκε το Ρωσσικό καράβι Τσαρίτσα , φορτωμένο με μαύρο χαβιάρι. Ο αντιπρόσωπος της ασφαλιστικής εταιρείας στην οποία είχε ασφαλιστεί το πολύτιμο φορτίο, το έβγαλε και το πούλησε στους Ερμουπολίτες εμπόρους Βίνιον, Μούγιαν και Ποσειδώνα. Αυτοί ανέλαβαν την υποχρέωση να το καταναλώσουν μόνο στη Σύρα και να μη το βγάλουνε σε άλλες αγορές της Ελλάδας για να μην πέσει η τιμή του. Ετσι οι κάτοικοι του νησιού επί δύο ολόκληρα χρόνια τρώγανε μαύρο χαβιάρι προς 55 δρχ. την οκά...>>

Ο Ναύαρχος Στυλιανός Λυκούδης

      Ενας Ερμουπολίτης , ο ναύαρχος του Πολεμικού Ναυτικού και ακαδημαικός Στυλιανός Λυκούδης, γιος του νομικού και λογοτέχνη Εμμανουήλ Λυκούδη και της Δήμητρας Μπλατσή , υπήρξε ο θεμελιωτής του φαρικού δικτύου στον ελλαδικό χώρο . Προς τιμήν του αείμνηστου Σ. Λυκούδη , το Πολεμικό Ναυτικό έδωσε το όνομά του σ΄ ένα από τα πλοία των φαρικών αποστολών . Από τις αρχές του 20ού αιώνα, «έκανε να μοιάζει το Αιγαίο μας σαν ένας τεράστιος πολυέλαιος! Οταν τα σκοτάδια κατεβαίνουν στα πέλαγα και τα κύματα μουνταίνουν, τότε στις στεριές, τις ξέρες, τους κάβους, τα επικίνδυνα περάσματα ανοίγουν κάτι φωτεινά μάτια. Οχι για να δουν, αλλά για να τα δούνε. Είναι οι φάροι, οι προστάτες και οι σύντροφοι των βασανισμένων ναυτικών». (Αντιναύαρχος ε.α. Ξενοφών Μαυρογιάννης Π.Ν., πρώην πρόεδρος της Ελληνικής Θαλάσσιας Ενωσης).

http://www.faroi.com/gr/gaiduronisi_gr.htm

Οι φωτιές του Αι-γιάννη του Κλήδονα

     Πήγαινε στα δημοτικά τραγούδια, στη δημοτική τέχνη και στη χωριάτικη και λαϊκή ζωή, για να βρεις τη γλώσσα σου και τη ψυχή σου και μ’ αυτά τα εφόδια αν έχεις ορμή μέσα σου και φύσημα θα πλάσεις ό,τι θέλεις, παράδοση και πολιτισμό και αλήθεια και φιλοσοφία.

                                                                                                                            Ίων Δραγούμης

Το έθιμο του Κλήδονα

"Ανάβουνε φωτιές στις γειτονιές
του Αη-Γιάννη, αχ, πόσα ξέρεις και μου λες
Αχ, πόσα ξέρεις και μου λες που 'χουν πεθάνει"
(Μ. Ελευθερίου )

Η Αννα του Κλήδονα του Διαμαντή Αξιώτη (βιβλίο Β΄γυμνασίου)

      Ο λαός μας τιμά τα γενέθλια του Ιωάννου του Προδρόμου στις 24 Ιουνίου, μέρα που είναι πολύ κοντά στις 21 Ιουνίου, τότε που γίνονται οι θερινές τροπές του ήλιου, γι’ αυτό και ο Αϊ-Γιάννης έχει πάρει πολλά ονόματα: Αϊ-Γιάννης Κλήδονας ή Λαμπαδιάρης ή Λαμπαδιστής ή Λαμπροφόρος ή Φανιστής ή Λιοτρόπης ή Ριζικάρης ή Ριγανάς. Επίσης λέγεται και Βλαστολόγος, Μελάς (για το μέλι) και Απαρνιαστής (από τους ορνιούς για τα σύκα).

      Χαρακτηριστικό του εορτασμού στις 23-24 Ιουνίου είναι οι φωτιές, πανάρχαιο έθιμο, που οι ρίζες του χάνονται στα βάθη των αιώνων, «έθος αρχαίον», όπως τονίζει ο Φαίδων Κουκουλές. Το έθιμο του Κλήδονα είναι μια λατρευτική συνήθεια, λαμπρό κατάλοιπο του λαϊκού πολιτισμού μας. Στη λαϊκή λατρεία τα έθιμα επανέρχονται κάθε χρόνο σε ορισμένες εποχές κι ο Κλήδονας συνδέεται με το θερινό ηλιοστάσιο, το γύρισμα αυτό του χρόνου, που οι αρχαίοι λαοί το θεωρούσαν πάντα σημαντικό και επικίνδυνο για τη ζωή τους. Έτσι ζητούσαν να προφυλαχτούν απ’ αυτό με μαγικούς τρόπους, να το κάνουν ακίνδυνο, κι ακόμα το έβλεπαν σαν μια ευκαιρία να γνωρίσουν την τύχη τους. Το όνομά του το πήρε απ' την αρχαία ελληνική λέξη κληδών - κλήδονος, που θα πει φωνή, φήμη, οιωνός και από το ομηρικό ρήμα "κλέω" ή καλέω - καλώ,που θα πει φωνάζω, φημίζω, λέω κάτι προφητικό. Τη λέξη αυτή, τη συναντάμε σ' όλους τους αρχαίους Ελληνες συγγραφείς, Ομηρο, Ησίοδο, Ηρόδοτο, Αισχύλο, Σοφοκλή. Το έθιμο του Κλήδονα αρχίζει από την κλασική αρχαιότητα, φτάνει στο Μεσαίωνα, περνάει στο Βυζάντιο στους σκοτεινούς αιώνες της τουρκικής κυριαρχίας, φτάνει ως τον Α Παγκόσμιο Πόλεμο και χάνεται μέσα στα συντρίμμια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Πρώτος το έθιμο το αναφέρει στη βυζαντινή εποχή ο Μιχαήλ Ψελλός στο βιβλίο του "Τινά Περί Δαιμόνων Δοξάζουσιν Ελληνες".( Μ.Ψελλός Βυζαντινός λόγιος, ιστορικός, φιλόσοφος, πολιτικός και διπλωμάτης με επιβλητικό διαδακτικό και συγγραφικό έργο σε όλους τους κλάδους των γραμμάτων και των επιστημών) . Εκείνος που περιγράφει λεπτομερέστατα το πώς γιορτάζανε τον Κλήδονα στη βυζαντινή εποχή, είναι ο Πατριάρχης Αντιοχείας Θόδωρος Βαλσαμών κατά το δεύτερο μισό του 12ου αιώνα και επιφανής νομικός της εποχής. Παραθέτει περιγραφή του εθίμου το οποίο προσομοιάζει με βακχική τελετή συνδεδεμένη με τον Σατανά και για αυτό το λόγο καταδικαστέο. Επίσης αυτοκράτορες της πρωτοβυζαντινής εποχής εξέδωσαν διατάγματα με τα οποία απαγόρευαν το άναμμα φωτιών στα σταυροδρόμια κατά το Θερινό Ηλιοστάσιο . Βλέπουμε ότι από τα πανάρχαια χρόνια κι ως τα σήμερα, η επιθυμία και η περιέργεια των ανθρώπων ήταν να ρίξουν μια ματιά στα μελλούμενα, για να μπορέσουν να ιδούν και να γνωρίσουν τα γραμμένα της μοίρας τους.

Κάθε τόπος και τα έθιμά του

O Κλήδονας στη Μύκονο (ελλείψει φωτο από Σύρο)  

     *Στη Σύρο ο κλήδονας ήταν από τα πιο προσφιλή έθιμα που πραγματοποιούταν ανήμερα του Aη Γιάννη στις 24 Ιουνίου. Όπως είναι γνωστό, ο Άγιος καλείται «Πρόδρομος» γιατί προετοίμαζε το λαό να υποδεχτεί το Σωτήρα, «Βαπτιστής» γιατί βάπτισε το Χριστό και «Αποκεφαλισθείς» γιατί εκτελέστηκε με αποκεφαλισμό. Οι Συριανοί τον αποκαλούν «Κοψοκέφαλο». Την παραμονή της εορτής κορίτσια με πήλινα βάζα πήγαιναν σε φιλικά σπίτια κι έπαιρναν το αμίλητο νερό. Ονομάζονταν αμίλητο γιατί τα κορίτσια το ζήταγαν χωρίς να μιλήσουν καθόλου. Μετά έπαιρναν βόλτα τα σπίτια της γειτονίας κι ο καθένας έριχνε στο βάζο από ένα σημάδι π.χ. ένα κουμπί, ένα καρφί, ένα σουγιά κ.τ.λ. Το άλλο βράδυ συγκεντρώνονταν όλοι κάπου κι ένας, ο βγάλτης, τραβούσε από το νερό ένα αντικείμενο και λεγόταν ένα τετράστιχο που ανήκε σε αυτόν που ανήκε το ρίξιμο. Τα τετράστιχα μπορεί να ήταν ερωτικά, χιουμοριστικά, σατιρικά και πικάντικα, όπως λόγου χάρη το παρακάτω:


Έχω τραγούδια να σας πω, ένα κουβά γιομάτο
και ξεπατώθηκε ο κουβάς και 'πεσαν όλα κάτω

Για τον κακόλογο λεγόταν το εξής τετράστιχο:
Της μαύρης κότας τα φτερά στη γη να τιναχτούνε
και της κακιάς γειτόνισσας τα μάτια να της βγούνε

     Ο Αη Γιάννης επίσης αποκαλείται «Φανιστής» από το «φανός». Ανήμερα του Αη Γιάννη του Φανιστή οι κάτοικοι μαζεύουν τα γνωστά σε όλους μαγιάτικα στεφάνια ανάβουν φωτιές στις γειτονιές και τα ρίχνουν εκεί. Μετά παιδιά και μεγάλοι πηδούν πάνω από τη φωτιά ένας ένας.

*ΑΠΟΨΗ 4ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΥΡΟΥ(συλλογική εργασία) Ηθη και έθιμα της Σύρου

Αι Γιάννης ο Κακανάς ο Κλήδονας*


       Με το δρόμο της προσφυγιάς οι πρόγονοί μας έφεραν μαζί τους και τα ήθη και έθιμά τους. Στη Νέα Τρίγλια* Χαλκιδικής γιορτάζουν τον Κλήδονα όπως τότε.
      ΄΄Στις 24 Ιουνίου είναι η γιορτή του Αγίου Ιωάννου για τους Τριγλιανούς, όμως είναι του Αη Γιάννη του Κακανά. Πήρε το όνομα από τις μεγάλες (κακάνες) φωτιές που άναβαν αποσπερίς. Ήταν θεαματικότατες. Κάθε μαχαλάς άναβε τη δική του κανάνα, όσο πιο μεγάλη μπορούσαν. Πηδούσαν μικροί και μεγάλοι, γέροι και παιδιά κουτουρντίζανε. -΄΄Μαρή Κατίγκω , μαρή Θυμιώ, μη πηδήτε να μη κατακαήτε΄΄ - , αλλά ποιος να σταματήσει; Καιγόταν το πελεκούδι , είχε λέει και θεραπευτικές ικανότητες το πήδημα από του Αηγιαννού τη φωτιά, γιατί έφευγαν οι αρρώστιες και οι ψύλλοι. Γι’ αυτό πηδώντας έλεγαν « Έξω ψύλλοι ποντικοί>>. Αυτά για τις κακάνες την νύχτα της παραμονής το Αη Γιάννη. Μα πιο νωρίς σπέρωνε ( σουρούπωνε), μια πρωτοκόρη από κάθε γειτονιά, πήγαινε στο πετόνι (βρύση) και έπαιρνε το αμίλητο νερό. Αμίλητη ,σοβαρή γέμιζε από τις βρύσες ένα κουρουπάκι νερό και όλοι περνούσαν και έριχναν μέσα ένα αντικείμενο, κουμπί δαχτυλίδι ή ό, τι άλλο . Στο τέλος το σκέπαζαν προσεκτικά και το έδεναν με μια κορδέλα ως το άλλο απόγευμα, όπου κάτω από μια κληματαριά σε μια καλοσκουπισμένη αυλή μαζεύονταν όλοι οι γείτονες ν΄ανοίξουν τον Κλήδονα. Και η πρωτοκόρη που πήρε τ’ αμίλητο νερό σκεπασμένη με μεταξωτή μαντήλα για να βλέπει τι ανασύρει από το νερό, άνοιγε τον κλήδονα, ενώ τα κορίτσια τραγουδούσαν :

«Ανοίγουμε τον Κλήδονα
τον καλοριζικάρη
και όποιος έχει ριζικό
ας έρθει να το πάρει».

      Έπειτα μια άλλη κοπέλα διάβαζε ένα στιχάκι παρμένο στην τύχη και η πρωτοκόρη έβγαζε ένα αντικείμενο που αντιστοιχούσε στο στιχάκι. Γινόταν πολύ γέλιο γιατί τα πιο πολλά κωμικά. Ετσι χαρούμενα τελείωνε η γιορτή του Κακανά και πάντοτε περίμεναν κάθε χρόνο να τον γιορτάσουν, να πηδήσουν τις κακάνες και να ανοίξουν και τον Κλήδονα τον Καλοριζικάρη.*Μ.Σαρρή <<Τριγλιανά Νέα», Εφημερίδα Συλλόγου Τριγλιανών, Ο Αη Γιάννης ο Κακανάς ο Κλήδονας, 24 Ιουλίου 1977>>.

(Σημ. Η Τρίγλια της Μ.Ασίας βρίσκεται Β.Α του κόλπου της Κίου. Το 1914 ήταν έτος ξεριζωμού .Οι Τούρκοι με πρόσχημα ότι οι κάτοικοι των παραλίων περιοχών βοηθούν ελληνικά και αγγλικά υποβρύχια που είχαν μπει κρυφά στην περιοχή των Δαρδανελίων και της Προποντίδας διατάζουν την εκκένωση της Τρίγλιας. Οι Τριγλιανοί καταφεύγουν στην Προύσα αφήνοντας πίσω όλα τους τα υπάρχοντα. Επιστρέφουν το 1918-19 όπου και προσπαθούν να αναστηλωθούν. Τον Αύγουστο του 1922 συνέβη η καταστροφή . Ένας Τριγλιανός στρατιώτης που φτάνει από το μέτωπο ,συνιστά τους συγχωριανούς του να φύγουν , ενώ ο Δήμαρχος προτρέπει να στείλουν γράμμα στον Φίλιππο Καβουνίδη να στείλει τα βαπόρια του για να τους μεταφέρουν στην Ελλάδα. Αυτός , με τη σειρά του, ανταποκρίνεται στην πρόσκληση και την 29η του μηνός Αυγούστου στέλνει το πρώτο πλοίο. Κατόπιν , στέλνει το εγγλέζικο φορτηγό <<Γκόρντους>> . Ο ίδιος αγνοώντας τη θανατική του καταδίκη που είχε εκδοθεί από τους Τούρκους , μπήκε με μερικούς άλλους Τριγλιανούς μέσα στην Τρίγλια και πήραν τα όργανα της Φιλαρμονικής και Ιερά Κειμήλια .Την εικόνα της Παντοβασίλισσας , την Αγία Επίσκεψη , Ευαγγέλια ,Σταυρούς , δισκοπότηρα , εξαπτέρυγα κ.α  Έτσι, πήραν το δρόμο της προσφυγιάς) .

      Στη Θράκη την παραμονή του Αη-Γιαννιού, οι ανύπανδρες κοπέλες μαζεύονται σε ένα από τα σπίτια του χωριού, όπου αναθέτουν σε κάποιο μέλος της συντροφιάς, συνήθως σε μια «Μαρία» (την ονομαζόμενη «Καλλινίτσα»), της οποίας και οι δύο γονείς είναι στη ζωή, να φέρει από το πηγάδι ή την πηγή το «αμίλητο νερό».Η ονομασία αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι η εν λόγω κοπέλα και η συνοδεία της πρέπει να ολοκληρώσουν την αποστολή αυτή, τηρώντας απόλυτη σιωπή. Επιστρέφοντας στο σπίτι όπου τελείται ο κλήδονας, το νερό αδειάζετε σε πήλινο -ως επί το πλείστον- δοχείο, στο οποίο η κάθε κοπέλα ρίχνει ένα αντικείμενο, το λεγόμενο ριζικάρι. Συνήθως, πρόκειται για κάποιο προσωπικό αντικείμενο, συχνά μάλιστα πολύτιμο.Στη συνέχεια, το δοχείο σκεπάζεται με κόκκινο ύφασμα «κλειδώνεται» και τοποθετείται σε ανοιχτό χώρο.

«Κλειδώνουμε τον κλήδονα με τ' Αγιαννιού τη χάρη,
κι όποια 'χει καλό ριζικό να δώσει να τον πάρει».

      Εκεί παραμένει όλη τη νύχτα υπό το φως των άστρων, για να «ξαστριστεί».Οι κοπέλες επιστρέφουν ύστερα στα σπίτια τους. Λέγεται ότι τη νύχτα αυτή θα δουν στα όνειρα τους το μελλοντικό τους σύζυγο.Την παραμονή της γιορτής των γενεθλίων του Αγίου Ιωάννη, εκτός από την τέλεση του κλήδονα, οι κάτοικοι του χωριού ανάβουν φωτιές, τις λεγόμενες «μπουμπούνες». Μια μεγάλη φωτιά στήνεται στην πλατεία του χωριού ή σ' ένα μέρος ανοιχτό, ώστε να φαίνεται από παντού. Άλλες μικρότερες φωτιές ανάβουν σε όλους τους μαχαλάδες προσπαθώντας ο κάθε ένας να ανάψει την μεγαλύτερη φωτιά, πάνω από τις οποίες πηδάνε όλοι οι κάτοικοι του χωριού. Έλεγαν ότι αν πηδούσαν 3 φορές θα έφευγαν οι ψύλλοι και οι κοριοί. Ανήμερα του Αϊ-Γιαννιού, αλλά πριν βγει ο ήλιος - ώστε να μην εξουδετερωθεί η μαγική επιρροή των άστρων-, η υδροφόρος νεαρή της προηγουμένης φέρνει μέσα στο σπίτι το αγγείο. Το μεσημέρι, ή το απόγευμα, συναθροίζονται πάλι οι ανύπανδρες κοπέλες.Αυτήν τη φορά όμως στην ομήγυρη μπορούν να συμμετέχουν και παντρεμένες γυναίκες, συγγενείς και γείτονες και των δύο φύλων, καλεσμένοι για να παίξουν το ρόλο μαρτύρων της μαντικής διαδικασίας. Καθισμένη στο κέντρο της συντροφιάς, η «Μαρία» ανοίγει τον κλήδονα.

«Ανοίγουμε τον κλήδονα με τ' Αγιαννιού την χάρη,
και όποια έχει καλό ριζικό σήμερα ναν το πάρει».

      Και ανασύρει ένα-ένα από το αγγείο τα αντικείμενα, που αντιστοιχούν στο «ριζικό» κάθε κοπέλας, απαγγέλλοντας ταυτόχρονα δίστιχα, είτε όπως τα θυμάται, είτε από συλλογή τραγουδιών ή ακόμη από ημεροδείκτες. Το δίστιχο που αντιστοιχεί στο αντικείμενο της κάθε κοπέλας θεωρείται ότι προμηνύει το μέλλον της και σχολιάζεται από τους υπόλοιπους, που προτείνουν τη δική τους ερμηνεία σε σχέση με την ενδιαφερόμενη. Προς το σούρουπο, όταν τελειώσει η μαντική διαδικασία, η κάθε κοπέλα γεμίζει το στόμα της με μια γουλιά αμίλητο νερό και στέκεται μπροστά σε ανοιχτό παράθυρο, έως ότου ακούσει το πρώτο ανδρικό όνομα. Αυτό πιστεύεται ότι θα είναι και το όνομα του άνδρα που θα παντρευτεί.

Εναρμονίζουμε το χθες με το σήμερα

΄΄Τα ήθη και έθιμα είναι το σύνολο των ψυχικών χαρακτηριστικών κάθε ανθρώπου.Είναι οι αντιλήψεις ενός λαού για την ηθική και κοινωνική συμπεριφορά. Είναι οι γενικές αρχές Δικαίου, οι θεμιτοί τρόποι συμπεριφοράς του κοινωνικού ανθρώπου , που μεταβάλλονται με τη μεταβολή του χρόνου, που διαφέρουν από τόπο σε τόπο και απηχούν την τρέχουσα ηθική μιας κοινωνίας. Αναμφίβολα, μέσα από το λαϊκό πολιτισμό αναζητάμε τις ρίζες μας και ανακαλύπτουμε τη φυσιογνωμία μας ως λαός, πιστοποιούμε την ταυτότητά μας, θωρακίζουμε τη συνέχιση του έθνους μας. Μέσα από το λαικό πολιτισμό εναρμονίζουμε το χθες με το σήμερα και χτίζουμε το αύριο΄΄ (Ν. Ζυγογιάννης καθηγητής). 


     Εν κατακλείδι υπάρχει αδιάσπαστη ενότητα ανάμεσα στον ελληνικό λαικό πολιτισμό, τον αρχαίο και το νεότερο και είναι αυτός ο πολιτισμός που κράτησε ένα λαό απλό και αληθινό, συγκροτημένο πάνω σε στέρεο προσανατολισμό, με πίστη στο παρελθόν και αισιοδοξία για το μέλλον, με ιδανικά και αξίες.

     

         

Η Ερμούπολη της καρδιάς μας

Το Χρονογράφημα του Ευ. Ασπιώτη Εφημερίδα ΘΑΡΡΟΣ Μάιος 1983...

     ΄΄ Ενα τηλεφώνημα από την Ερμούπολη μου διέκοψε τον μεσημβρινό ύπνο. <<Μη ξεχάσετε να γράψετε για τα ωραία δειλινά>>, μου είπε η άγνωστη φωνή. Και συνέχισε <<Εξακολουθεί να είναι ρομαντικός ο περίπατος στα Βαπόρια και στο Νησάκι. Μόνο που οι περιπατητές είναι λίγοι>>. Και πριν κλείσει το τηλέφωνο η άγνωστη φωνή μου ψιθύρισε<<Στης Σύρας τον ανήφορο....>> Κι αποκάλυψε την ταυτότητά της...

     Τα ωραία δειλινά , πως να τα ξεχάσω παλιέ μου φίλε, που με λησμόνησες κι εσύ, που με ξέχασες, που έπαψες κι ευχητήρια κάρτα ακόμα να μου στείλεις. Σταμάτησες κάθε επικοινωνία μας, ξέχασα ακόμα και τη φωνή σου. Μα γιατί τόσο γρήγορα έκλεισες το τηλέφωνο; Σ΄ ανάγκασε η νοοτροπία του ΟΤΕ με την ακρίβειά του ν΄αποτρέπει την επικοινωνία και επανασύνδεση των ξεχασμένων φίλων; ΄Η μήπως τα ωραία δειλινά που ήθελες να μου θυμίσεις , σου θύμισαν την παλιά ωραία και ξέγνοιαστη ζωή; Αλήθεια , για θυμίσου στο καφενεδάκι του Πίπη στα Βαπόρια με πόση ρομαντική διάθεση χαιρόμαστε τη δύση του ήλιου και πλάθαμε τα μελλοντικά μας όνειρα! Για θυμήσου που βλέπαμε τ΄ ανοιχτό πέλαγος σαν ανοιχτό ορίζοντα των ονείρων μας και λέγαμε και λέγαμε διαρκώς για το μέλλον που ανοίγονταν μπροστά μας. Κι ακόμα εκείνες τις τρελλές , μα αθώες σκέψεις μας για την κατάχτηση της ζωής. ΄Ολα ρόδινα ξετυλίγονταν μπροστά μας. Καθάριος ο ουρανός . Δεν υπάρχουν σύννεφα στον ορίζοντα. Τ΄ ανοιχτό πέλαγος, τ΄ ωραίο τοπίο. Η αισιόδοξη σκέψη. Ακόμη και τον κουραστικό ανήφορο τον βλέπαμε αισιόδοξα , γεμάτο <<κανέλλα και γαρύφαλλο>>.

      Μη μου κρύβεις την αλήθεια. Τα είχες ξεχάσει όλα αυτά και μαζί τους το φίλο σου. Καταλαβαίνω πόσο τα γράμματά μου σε συγκίνησαν και σε συνετάραξαν. Και ίσως , στρείδι κολλημένο στο Βράχο εσύ, νοστάλησες αυτή. Και μεσ΄ στο συγκλονισμό σου με σκέφτηκες, μ΄ αναζήτησες, μου τηλεφώνησες. Μη μου πεις πως σ΄ αυτή τη θύμισή σου πάνω δεν έκλαψες. Γιατί ξέρω πως είσαι ευαίσθητος. Δε ξέρω όμως γιατί έκλαψες. Για τα ωραία δειλινά ή για το φίλο που ξαναζωντάνεψες μέσα σου; Πιστεύω και τα δύο. Και πιστεύω εξ ίσου ειλικρινά.

      Τα ωραία δειλινά , λοιπόν φίλε μου , είναι η θύμησή τους, σ΄ έκαναν ν΄αποβάλλεις το πρόχειρο ένδυμα του ευδαιμονισμού που είχες φορέσει και που δε σου ταίριαζε . Και ξαναντύθηκες τις αναμνήσεις με την παραμελημένη παλιά φορεσιά τους. Φαντάζομαι να ξανάνοιωσες. Να ξανάγινες νέος, έφηβος, γεμάτος ζωή , θάρρος, όνειρα κι ελπίδες. Και γεμάτος κουράγιο ν΄ ανηφόρισες τα Βαπόπια , να ξαναπήγες στο καφενεδάκι του Πίπη, να ξαναγνάντεψες το πέλαγος , να ξαναπόλαυσες την ωραία δύση του ήλιου, να ξαναρούφηξες το θαλασσινό αγέρι, να ξαναμύρισες την αλμύρα της θάλασσας. Μόνος όμως αυτή τη φορά, φίλε παλιέ. Χωρίς τη δικιά μου συντροφιά, που ζω εδώ μακρυά , την πικρή μου τη μοναξιά. Αισθάνομαι όμως να δακρίζεις την ώρα που διαβάζεις τις γραμμές τούτες. Δακρύζεις γιατί αντίκρισες τ΄ωραίο δειλινό, το γαλήνιο πέλαγος. Δεν ξανάδες όμως τον Πίπη, που χρόνια ολόκληρα έμεινε εκεί , για να βρίσκουν στο φτωχό και ρομαντικό καφενεδάκι του ξεκουριά οι περιπατητές που χαίρονταν τ΄ ωραίο πέλαγος. Αλήθεια πόσοι σαν τον Πίπη μας λείπουν, που μας ξεκούραζαν στη ζωή, με το φτωχό τους κέρασμα, το λουκουμάκι και το σταμνήσιο δροσερό νερό... ΄΄!!!

 

Υ.Γ. Από την εκπομπή του ραδιοφωνικού σταθμού της Ι.Μ.Σύρου